دانلود پایان نامه درمورد رضایت از زندگی زناشویی و نظریه تبادل اجتماعی

ج- نظریه رفتاری

  • تمرکز نظریه تبادل اجتماعی بر روابط بین فردی است. رضایت زناشویی نتیجه وزندهی جاذبهها و جایگزینهای هر یک از افراد بوده و جاذبهها و جایگزینها به عنوان ” جنبههای درک شده و نه جنبههای عملی” ادراک میشود (گاتمن، 1982، به نقل از جانسون، 2005). اگر چه پاداشها و هزینهها نیز بخشی از نظریه رفتاری است اما تمرکز اصلی بر مبادله بینفردی رفتارهای خاص است. این رویکرد از آن جهت که شیوهای برای تبیین این که چطور قضاوت و داوری درباره رضایت زناشویی با گذشت زمان تغییر مییابد را ارائه مینماید، رویکردی قوی میباشد. این رویکرد به زوجین اجازه میدهد تا بر اساس تعاملاتشان و ارزیابی از این تعاملات برآورد کنند که آیا آنها در یک رابطه پاداش دهنده هستند یا نه (برادبوری و فینچام، 1991، به نقل از جانسون، 2005).
    د- نظریه دلبستگی
    نظریه دلبستگی کار جان بالبی (1969، به نقل از جانسون، 2005) بر روی روابط بین نوزادان و مراقبان اولیهشان است که از آن نظریه دلبستگی ازدواج منشعب شد. بالبی در پژوهش خود عنوان کرد که ماهیت این رابطه صمیمی اولیه، ماهیت روابط صمیمی یک فرد را در سرتاسر زندگی تعیین میکند. شیور، هزن و شیور (1994) از اولین کسانی بودند که نظریه دلبستگی را در مورد روابط بزرگسالان به کار گرفتند. آنها اعتقاد داشتند که روابط نزدیک و صمیمی بین بزرگسالان شیوههای ثابت و پایدار دلبستگی را که در دوران نوزادی وکودکی ایجاد شده، منعکس میکند. این دیدگاه تاکید میکند که تجارب اولیه افراد در روابط نزدیک ماهیت و ایجاد روابط آینده در دوران بزرگسالی را شکل میدهد. رضایت از رابطه در دوره بزرگسالی تا حد زیادی به ارضای نیازهای اساسی مربوط به آسایش، مراقبت و کامروایی جنسی بستگی دارد. موفقیت در رابطه بستگی به این دارد که آیا هر زوج اطمینان دارد که شریکش میتواند این نیازها را برآورده کند یا نه.
    ه- نظریه بحران
    نظریه بحران از تلاشهای هیل (1949، به نقل از جانسون، 2005) برای تبیین این که چطور خانوادهها نسبت به رویدادهای استرسزا واکنش نشان میدهند، به وجود آمده است. اگرچه نظریه بحران برای توضیح کارکرد خانوادهها طراحی شده، برخی از محققین زناشویی از آن برای تبیین و پیش بینی پیامد زناشویی استفاده کردهاند. این محققان فرض میکنند که کاهش رضایت زناشویی و وقوع جدایی و طلاق، شکست در بهبود از بحران را منعکس میکند. به طور کلی، زوجینی که رویدادهای استرسزای بیشتری را تجربه میکنند، نسبت به پیامدهای منفی زناشویی آسیب پذیری بیشتری داشته؛ این تاثیرات باید توسط سطح منابع زوجین و تعریف زوجین از رویدادها، تعدیل یابد.
    عوامل مؤثر در رضایت از زندگی زناشویی
    بیلینگسلی و همکارانش(1995) با 30 زوج شاد مصاحبه کردند که همگی 32 سال قبل ازدواج کرده بودند و به طور متوسط صاحب دو فرزند بودند . مواردی که این زوجهای موفق عنوان کردند عبارتند از:
    تعهد
    علایق مشترک
    ارتباط
    دین داری
    اعتماد
    تأمین مالی و کار
    مدلهای نقش
    (دیوید ناکس وکارولین چاچت ،2000،به نقل ازحسینی،1382).
    اسپرجین (1980) بر اساس تجارب و کارهای بالینی خود دریافته است که ازدواجهای موفق در ارضای چهار نیازاساسی زیر با یکدیگر مشابه هستند :
    1-تأمین کنند ه نیازهای جنسی یکد یگرند .
    2-درارتباط با یکدیگر بوده و تعامل تؤام با تفاهم دارند و در موقعتهای گوناگون ستایش و قدردانی از یکدیگر را ابراز می دارند.
    3-زمینههای تشویق جهت رشد و شکوفایی یکدیگر را فراهم می کنند.
    4-علاوه بر عشق و محبت نسبت به یکدیگر به ازدواج نیز عشق می ورزند و در حفظ بنیاد خانواده پیوسته تلاش می –کنند (به نقل از نوابی نژاد،1380).
    استرنبرگ ، بک ، الیس ، مینوچین ،گاتمن تمامی این افراد و سایر درمانگران همواره در کار با زوجها با این سؤال مواجه بود هاند که چه عواملی موجب رضایت زناشویی و استحکام خانواده میشود و عوامل زمینه ساز نارضایتی زناشویی و فروپاشی نظام خانواده کدامند؟ با توجه به نتایج تحقیقات و نظریات این متخصصین، ‌ویژگیهایی که در زوجها باعث ایجاد تفاهم و صمیمیت میشوندرادر مواردذیل میتوان مشخص نمود :
    منتشرشده در مقالات و پایان نامه ها | برچسب‌شده , | دیدگاه‌ها برای دانلود پایان نامه درمورد رضایت از زندگی زناشویی و نظریه تبادل اجتماعی بسته هستند

    دانلود پایان نامه درمورد عوامل موثر بر رضایت زناشویی و رضایت از زندگی زناشویی

  • سرزنش مداوم (blaming) ،‌ذهن خوانی(mindreading) وویژگی دفاعی(defensiveness) در تعامل
    بیان شدید هیجان منفی و میزان کم هیجان مثبت
    وجود الگوی حمله- عقب نشینی
    Interaction attack- withdrawal
    زوج منفصل اجتناب از درگیری و نداشتن مهارت حل اختلاف
    میزان کم سرزنش، ذهن خوانی وویژگی دفاعی در تعامل
    بیان کم هیجان منفی و عدم بیان هیجان مثبت
    وجود الگوی تعاملی حمله- عقب نشینی
    ( گوتمن (1993) و فیتزپتریک ،به نقل از موسوی، 1383)
    رضایت زناشویی
    بعد دیگر مسائل زوجین، رضایت زناشویی است که توجه مشاوران و روانشناسان خانواده را به خود معطوف کرده است. بعضی از پژوهشگران رضایت زناشویی را به عنوان کیفیت رابطه زناشویی در نظر گرفتهاند. این احساسات ذهنی میتواند به عنوان رضایت تلقی شود، که میتواند به عنوان تداوم رفتارهای واقعی و یا ویژگیهای ازدواج مورد توجه قرار گیرد (فقیر پور، 1383).
    روابط زناشویی رضایتبخش زیر بنای عملکرد خوب خانواده است و کشمکشهای زناشویی میتواند بقای خانواده را تهدید کند. همچنین وجود مشکلات حل نشده بر کارکرد خانواده و در نتیجه بر جامعه تاثیر منفی میگذارد. برای استحکام و ثبات خانواده عوامل مرتبط با رضایت زناشویی ضروری به نظر میرسد (موسوی، 1383). بنابراین در صورت توجه به عوامل موثر بر رضایت زناشویی میتوان انتظار داشت که با افزایش سطح رضایت زناشویی بسیاری از مشکلات روانی، اجتماعی و عاطفی خانوادهها و کل جامعه کاهش مییابد (ثنایی ذاکر، علاقبند، فلاحتی و هومن، 1387). تعاریف مختلفی در زمینه رضایتزناشویی ارائه شده است. وینچ (1974؛ به نقل از شهبازی، 1384) معتقد است که رضایت زناشویی انطباق بین وضعیتی که وجود دارد و وضعیتی که مورد انتظار است، میباشد.
    بک (1988) معتقد است در زمینه رضایت از زندگی زناشویی، برداشت زن و شوهر از رفتار یک دیگر بیش از خود رفتار حائز اهمیت است. وی در همین رابطه به زمینههای متعددی اشاره میکند که میتواند پیوند زناشویی را تهدید کند و موجب کاهش رضایت از زندگی زناشویی گردد. وی معتقد است که در همهی زمینهها در واقع این بر داشتهای غیرمنطقی زن و شوهر از رفتار یک دیگر است که منجر به بروز مشکلات زناشویی میگردد.
    رضایت از رابطه یک مسئله خیلی شخصی است و ممکن است بستگی به عوامل زمانی و موقعیتی داشته باشد. مفهوم رضایت زناشویی به عنوان ارزیابی ذهنی یک فرد متاهل از رابطه، منعکس کننده ویژگیهای متعددی از تعاملات و کارکرد زناشویی است و بر این که چطور یک ازدواج یا یک رابطه صمیمی طولانی مدت عمل میکند و این که شریکان چه احساسی در مورد رابطه دارند، تمرکز دارد. این واژه اغلب به جای سازگاری زناشویی، موفقیت زناشویی و خشنودی زناشویی مورد استفاده قرار می گیرد (آریندل، بولنس و لامبرت ،1983، به نقل از کاناسزاک ، 2009).
    مفهوم رضایت زناشویی جایگاه برجستهای در بررسی ازدواج و روابط خانواده داشته و احتمالاً به عنوان بیشترین متغیر وابستهای است که در این زمینه مورد استفاده قرار گرفته است و علیرغم عدم توافق بر روی معیار تعریف آن، نقش محوری در شادکامی و سلامت فرد و خانواده داشته، برای جامعه مفید است (کاناس زاک، 2009).
    نتایج اغلب پژوهشها نشان داده است که هم عواملی مانند موضوعات رشد درون فردی مثل ویژگیهای شخصیتی، بازخوردها، باورها، ارزشها و انتظارات، و هم موضوعات رشدی و بین فردی مانند عشق، صمیمیت، تعهد، عواطف، رابطه جنسی، الگوهای ارتباطی و هم موضوعات اجتماعی بر میزان رضایتمندی زناشویی تاثیر میگذارند (موریس و کارتر ، 2000).
    رضایت زناشوی از دیدگاه نظریههای مختلف
    الف- نظریه سیستمها
    یک رابطه زناشویی را می توان به عنوان سیستمی از نقشهای متقابل و تعاملی و شبکههای ارتباطی در نظر گرفت. لایه زیرین این سیستم درک رضایت از رابطه است که مشخص میکند سیستم قادر به حفظ خود و شکل کنونیاش هست یا نه. کنستانتین (1986، به نقل از جانسون ، 2005) ساختار سیستم را به عنوان مجموع کل روابط بین فردی بین عناصر یک سیستم، شامل عضویت در سیستم و مرز بین سیستم و محیط میداند. نظریه سیستم راهی برای نگریستن به دنیایی است که در آن افراد با هم روابط بین فردی داشته و به توضیح رفتار سیستمهای سازمان یافته پیچیده، همچون روابط بین زوجین، کمک میکند.
    نظریه سیستمها اساس خوبی برای بررسی الگوهای فعالیت زوج و تاثیر آنها بر رضایت زناشویی است. مشخص کردن این که رابطه همسران یک سیستم است و استفاده از دیدگاه سیستمها آگاهی از چگونگی و چرایی کارکرد روابط سیستمی، و این که چطور به بهترین شکل با مسائلی همچون ارتباطات، رشد، سازگاری، ایجاد مرزها و محدودیتها، نقشها، اهداف و تعاملات با همدیگر برخورد کنیم، را افزایش میدهد (جانسون، 2005)
    ب- نظریهی مبادله اجتماعی
    نظریه مبادله اجتماعی از نظریه وابستگی میان فردی تایبوت و کلی (1959) گرفته شده است و بیان میکند روابط رشد میکنند، توسعه مییابند، محو میشوند و به عنوان پیامد یک فرایند تبادل اجتماعی آشکار منحل میشوند که ممکن است به عنوان داد و ستد پاداشها و هزینهها بین زوجین و بین دیگران تلقی شود (هوستن و برگس ، 1979). مطابق نظریه مبادله اجتماعی حفظ یا انحلال یک رابطه بر نحوه تبادل پاداشها و هزینههای بین اعضای رابطه مبتنی است. به عبارت دیگر، حفظ یا انحلال یک رابطه بستگی به این دارد که اعضای یک رابطه چگونه هزینهها یا پاداشهای مربوط به ادامه یا خاتمه رابطه را ارزیابی میکنند. در نتیجه، حاصل محاسبه آگاهانه و ناخودآگاه هزینهها و مزایای مربوط به ادامه یا خاتمه یک رابطه، وضعیت آن رابطه را تعیین میکند. افراد به دنبال مبادلات پاداشدهنده هستند. واضح است که فرد در یک رابطهای میماند که جاذبههای درونی آن ازدواج قویتر از جاذبههای بیرونی آن باشد (راسبالت و ون لانگ ، 2003).
    منتشرشده در مقالات و پایان نامه ها | برچسب‌شده , , , , , | دیدگاه‌ها برای دانلود پایان نامه درمورد عوامل موثر بر رضایت زناشویی و رضایت از زندگی زناشویی بسته هستند

    دانلود پایان نامه درمورد میزان شادکامی و رضایت زناشویی

    بین رضایت زناشویی و مولفه های زنان در متاهل شاغل و خانه دار شهر هرسین تفاوت وجود دارد.

  • بین شادمانی زنان متاهل شاغل و خانه دار شهر هرسین تفاوت وجود دارد.
    تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرها
    تعریف مفهومی کیفیت رابطه زوجین: رضایت زناشویی احساسات عینی از خشنودی، رضایت و لذت تجربه شده توسط زن یا شوهر، زمانی که همهی جنبههای ازدواجشان را در نظر میگیرند، میباشد (هاکینز ، 1986، به نقل از نظری، 1388).
    تعریف عملیاتی کیفیت رابطه زوجین: در این پژوهش میزان کیفیت رابطه زوجین نمرهای است که شرکت کنندگان از پاسخ به پرسشنامهی کیفیت رابطه زوجین خوشکام (1385) به دست میآورند.
    تعریف مفهومی رضایت زناشویی: رضایت زناشویی احساسات عینی از خشنودی، رضایت و لذت تجربه شده توسط زن یا شوهر، زمانی که همهی جنبههای ازدواجشان را در نظر میگیرند، میباشد (هاکینز ، 1986، به نقل از نظری، 1388).
    تعریف عملیاتی رضایت زناشویی: در این پژوهش میزان رضایت زناشویی نمرهای است که شرکت کنندگان از پاسخ به پرسشنامهی رضایت زناشویی انریچ به دست میآورند.
    تعریف مفهومی شادمانی: ون‌ هون‌ 1984 معتقد است‌ واژه‌ شادمانی‌ به‌ پدیده‌ای‌ تجربی‌ اشاره‌ می‌کند، به‌ زعم‌ وی‌شادمانی‌ کلی‌ به‌ صورت‌ زیر تعریف‌ می‌شود: میزانی‌ که‌ یک‌ فرد در مورد کیفیت‌ کلی‌مطلوبیت‌ زندگیش‌ قضاوت‌ می‌کند.
    تعریف عملیاتی شادکامی: در این پژوهش میزان شادکامی نمرهای است که شرکت کنندگان از پاسخ به پرسشنامهی شادکامی آکسفورد به دست میآورند.

    مقدمه
    در این فصل به مواضع نظریه پردازان در رابطه باموضوع تحقیق و تحقیقات انجام شده که شامل تحقیقات انجام شده در ایران و تحقیقات انجام شده در خارج از ایران می باشد اشاره می شود.
    کیفیت رابطه زوجین و انواع ازدواجهای باثبات وبی ثبات وخصوصیات آنها:
    فیتزپتریک و گوتمن (1993) براساس مطالعات خود سه نوع ازدواج با ثبات و دو نوع بی ثبات را شناسایی کردهاند که عبارتند از :
    1-با ثبات شامل زوجهای سنتی، زوجهای دو نقشی (دوجنسیتی)و زوجهای اجتنابی
    2- بی ثبات شامل زوجهای ناسازگار و منفصل،
    خصوصیات انواع این ازدواجها در جدول ذ یل می آمد:
    جدول2-1 انواع ازدواج.
    ثبات نوع ویژگی‌ها
    با ثبات زوج سنتی – سازگار با نقشهای جنسی- سنتی
    – اولویت هدف خانوادگی برهدف فردی
    – برنامه ریزی منظم روزانه

    منتشرشده در مقالات و پایان نامه ها | برچسب‌شده , | دیدگاه‌ها برای دانلود پایان نامه درمورد میزان شادکامی و رضایت زناشویی بسته هستند

    دانلود پایان نامه درمورد رضایت از زندگی زناشویی و مشکلات روابط زناشویی

    مقدمه
    خانواده چیزی بیشتر از مجموعه افرادی است که در یک فضای فیزیکی و روان شناختی با هم مشارکت دارند . امروزه خانواده در اشکال گوناگون دیده میشود که هر کدام یک سیستم اجتماعی – فرهنگی تلقی میشوند. در داخل چنین سیستمی، افراد به وسیله حلقههای عاطفی قدرتمند، با دوام و متقابل به یکدیگر گره خوردهاند ورود به این سیستم سازماندهی شده از طریق تولد یا ازدواج صورت می گیرد .

  • همانگونه که کی (1985) عنوان کرده خانوادهها اعضای جدید را به وجود میآورند و گرچه نهایتا آنها را از دست میدهند ، با این حال روابط خانوادگی باقی میماند . بنا به گفته کارتر و مک گولدریک (1988) هیچ سیستم دیگری مانند خانواده نیست. خانواده سیستم ارتباطی منحصر به فردی دارد که از روابط دوستی و کاری مجزا است. در جوامع مختلف روابط زوجی ارزش زیادی دارند به طوری که بیشتر از 80% از افراد طلاق گرفته دوباره ازدواج می کنند (به نقل از نظری ونوابی نژاد،1384،ص36).
    اهمیت حفظ بنیان خانواده در جامعه صنعتی امروز، ‌بررسی عوامل مؤثر بر رضایت از ازدواج را بیش از پیش برجسته ساخته است. دنیای ماشینی امروز با درگیر ساختن انسانها در پیچید گیهای زندگی صنعتی و با گسترش عوامل استرسزای موجود در جوامع و با گسسته شدن شبکه حمایتی سنتی، افزایش آمار طلاق و وجود زوجهای مطلقه و فرزندان بی سرپرست، اقتصاددانان، جامعهشناسان، فلاسفه و تقریباً‌تمامی بزرگان علوم مرتبط با خانواده را بر آن داشت تا از زاویه دید خود سرچشمهی مشکلات روابط زناشویی را بیابند . در این میان روان شناسان با بررسی عوامل مؤثر بر رضایت از زندگی زناشویی کوشیدهاند تا سهم خود را به جامعهی بشری ادا کنند ( فقیرپور، 1384، ص 142).
    بیان مساله
    مطالعه روابط زوجین به روشن شدن چهاچوب های ساختاری که روابط زوجین در آن شکل می گیرد کمک می کند. در بیشتر جوامع بررسی کیفیت روابط زناشویی نقش اساسی در ارزیابی کیفیت کلی ارتباطات خانوادگی دارد. کیفیت روابط زناشویی مفهومی چندبعدی است که شامل ابعاد گوناگون ارتباط زوجین مانند سازگاری، رضایت، شادمانی، انسجام و تعهد می شود (عیسی نژاد، احمدی و اعتمادی، 1388). طبق تحقیقات انجام شده کیفیت ارتباط زوجین با افسردگی، سلامت جسمانی و روانی و پیامدهای مثبت و منفی بسیاری همراه است (پاتو، حقیقت و حسن آبادی، 1391).
    از سوی دیگر خانواده را موسسه یا نهاد اجتماعی معرفی کرده اند که ناشی از پیوند زناشویی زن و مرد است. از جمله مظاهر زندگی اجتماعی انسان، وجود تعادل های سالم و سازنده میان انسانها و برقرار بودن عشق به همنوع و ابراز صمیمیت و همدلی به یکدیگر است. خانواده محل ارضای نیازهای مختلف جسمانی، عقلانی و عاطفی است و داشتن آگاهی از نیازهای زیستی، روانی و شناخت چگونگی ارضاء آن ها و مجهز شدن به تکنیک های شناخت تمایلات زیستی و روانی ضرورتی انکار ناپذیر می باشد. رضایت یک فرد از زندگی زناشویی به منزله¬ی رضایت وی از خانواده محسوب می شود و رضایت از خانواده به مفهوم رضایت از زندگی بوده و در نتیجه موجب تسهیل در امر رشد و تعالی و پیشرفت مادی و معنوی جامعه خواهد شد (عدالتی و ردزوان ، 2010).
    رضایت زناشویی عبارت است از احساسات عینی از خشنودی، رضایت و لذت تجربه شده توسط زن یا شوهر موقعی که همه ی جنبه های ازدواجشان را در نظر می گیرند. اسپرچر، ونزل و هاروی (2008) معتقد است رضایت زناشویی، ارزیابی هیجانی- شناختی و ذهنی است که یک فرد از رابطه ی زناشویی اش دارد. کاپلان و مادوکس (2002) بیان می کنند که رضایت زناشویی یک تجربه ی شخصی در ازدواج است که تنها توسط خود فرد در پاسخ به میزان لذت رابطه زناشویی قابل ارزیابی است آن ها باور دارند که رضایت زناشویی به انتظارات افراد بستگی دارد.
    همچنین ، رضایتمندی زناشویی یکی از مهم ترین شاخص های رضایت از زندگی است که بر میزان سلامت روانی، میزان رضایت از زندگی و حتی بر میزان درآمد، موفقیت تحصیلی و رضایت از شغل زوجین تأثیر می گذارد. از سویی ناسازگاری در روابط زوجین موجب اختلال در روابط اجتماعی، گرایش به انحراف های اجتماعی و افول ارزشهای فرهنگی بین زن و شوهرها می شود (احمدی، آزاد مرزآبادی و ملازمانی ، 2005). مطالعات نشان داده است 18درصد زنان از وجود ناسازگاری و عدم تفاهم در خانواده رنج می برند (بخشی و همکاران، 1386).
    به علاوه، شادمانی‌ احساسی‌ است‌ که‌ همه‌ خواهان‌ آن هستند اما تعداد کمی‌ ازما به‌ آن‌ دست‌ می‌یابیم‌،نشانه‌ مشخصه‌ چنین‌ احساسی‌ قدردانی‌،احساس‌ درونی‌، احساس‌ رضایت‌ و علاقه‌ به‌خود ودیگران‌ است‌. (کارلسون‌ ، ترجمه‌ شریفی‌ 1380).
    مک‌ گیل‌ (به نقل‌ از آیزنک‌ 1990) معتقد است‌ شادی‌ حالتی‌ پایدار است‌ که‌ فرد میان‌ امیال‌ارضا شده‌ و کل‌ امیال‌ خودمطلوب‌ترین‌ نسبت‌ را می‌یابد، به‌ شرط‌ آنکه‌ امیال‌ ارضا شده‌ به‌طور غیرمنتظره‌ اتفاق‌ افتاده‌ باشد، یعنی‌ ما از مصاحبت‌ با خودی‌ که‌ انتظار دیدن‌ وی‌ رانداشته‌ایم‌ شاد می‌شویم‌. ون‌ هون‌ 1984 معتقد است‌ واژه‌ شادمانی‌ به‌ پدیده‌ای‌ تجربی‌ اشاره‌ می‌کند، به‌ زعم‌ وی‌شادمانی‌ کلی‌ به‌ صورت‌ زیر تعریف‌ می‌شود: میزانی‌ که‌ یک‌ فرد در مورد کیفیت‌ کلی‌مطلوبیت‌ زندگیش‌ قضاوت‌ می‌کند.
    با توجه به آنچه گفته شد در پژوهش حاضر در پی آنیم تا کیفیت ارتباط، رضایت زناشویی و شادمانی زنان متاهل شاغل و خانه دار را با هم مقایسه نماییم.
    ضرورت و اهمیت پژوهش
    در شرع مقدس اسلام، خانواده محیطی مقدس و به تعبیر قرآنی محل آرامش واقعی است و در آیات الهی آمده است (( خداوند از جنس خودتان برایتان همسرانی آفرید تا با هم انس گیرید و میان شما مؤدت و مهربانی برقرار ساخت)) (سورهی روم، آیه 21). ازدواج و انتخاب همسر، پایهی اصلی خانوادهها را تشکیل میدهد. اگر خانواده استوار نباشد، جامعه در وضعیت متزلزلی قرار میگیرد. بنابراین آشنایی با عواملی که باعث پایداری ازدواج و خانواده میشود، برای همهی اقشاری که به استواری و بقای جامعه میاندیشند، اقدامی ضروری و حیاتی است (خجسته مهر، 1384). همچنین سعادت و سلامت خانواده به وجود ارتباطات سالم میان زوجها بستگی دارد و چنانچه پایهی خانواده استحکام لازم را نداشته باشد، پیامد آن انواع مشکلات جسمانی و روانی است (ستیر، 1987، ترجمه بیرشک، 1384).
    علاوه بر این، به دلیل این که رضایت از رابطه زناشویی، مورد توجه محققان در زمینه ازدواج است و از آن به عنوان “مسیر مشترک پایانی “یا “هدف نهایی زندگی مشترک” تعریف شده است، در تحقیق بر روی روابط نزدیک، تعداد زیادی از تحقیقها در زمینه آسیب شناسی روانی و کارکرد زناشویی، بر رضایت زناشویی متمرکز شده است (ویزمن، اوبلیکر و وینستاک ، 2004). با توجه به این که همهی زوجها به دنبال آن هستند که از زندگی زناشویی خود لذت ببرند و احساس رضایت کنند (رضازاده، 1381). پژوهشهای متعددی بیان کردهاند که همسرانی که اختلاف داشته و رضایت پایینی دارند، افسردهتر هستند، رفتاری خصمانهتر و خلقی مضطربتر دارند (سایرز، کوهن، فرسکو، بلاک و سارور ، 2001، به نقل از حسینی، 1391). در ایران احتمال ابتلای زنان به افسردگی دو برابر مردان(9/2درصد در مقابل7/1درصد) به دست آمده است (کاویانی، احمدی ابهری، نظری و هرمزی، 1381).
    هدف پژوهش
    مقایسه کیفیت ارتباط، رضایت زناشویی و شادمانی در زنان متاهل شغال و خانه دار شهر هرسین.
    فرضیه های پژهش
    فرضیه کلی
    بین کیفیت ارتباط، رضایت زناشویی و شادمانی زنان متاهل شاغل و خانه دار شهر هرسین تفاوت وجود دارد.
    فرضیه های فرعی
    بین کیفیت ارتباط و مولفه های آن در زنان متاهل شاغل و خانه دار شهر هرسین تفاوت وجود دارد.

    منتشرشده در مقالات و پایان نامه ها | برچسب‌شده , , , | دیدگاه‌ها برای دانلود پایان نامه درمورد رضایت از زندگی زناشویی و مشکلات روابط زناشویی بسته هستند

    عملگرهای الگوریتم ژنتیک و الگوریتم ژنتیک

  • جمع‌بندی و پیشنهادها
    مقدمه
    در این بخش به ارائه خلاصه‌ای از یافته‌های این پایان‌نامه پرداخته می‌شود.
    همانطور که در فصل‌های گذشته مشاهده شد، پایان‌نامه با معرفی مسأله –میانه و ویژگی‌های آن شروع شد. سپس به مروری بر فضای ترکیبی و تعاریف و قضایای حاکم بر آن پرداخته و مفهوم شانس را بیان شد. انواع مدل‌های برنامه‌ریزی شامل مدل ارزش انتظاری، برنامه‌ریزی با محدودیت شانس و برنامه‌ریزی وابسته به شانس را بررسی شد. پس از بیان ایراد وارد بر دو مدل برنامه‌ریزی با محدودیت شانس و برنامه‌ریزی وابسته به شانس، از ترکیب موارد فوق استفاده شد و مسأله –میانه با استفاده از ترکیب مدل‌های برنامه‌ریزی با محدودیت شانس و برنامه‌ریزی وابسته به شانس در محیط ترکیبی فرموله شده و مدل جدیدی که یک مدل دو سطحی است را ارائه شد.
    مدل جدید ارائه شده را با ترکیب دو سطح تابع هدف آن به یک مدل برنامه‌ریزی یک سطحی تبدیل و حل شد. برای حل این مدل از الگوریتم ژنتیکی که برای حل مسائل –میانه تغییر و بهبود داده شده بود استفاده شد.
    در پایان برای نشان دادن کارایی مدل و الگوریتم ارائه شده، چند مثال از مقالات و منابع مختلف انتخاب و حل شد.
    در ادامه، خلاصه‌ای از تمام یافته‌ها و دست‌آوردهای این پایان‌نامه و نوآوری‌های موجود در آن بیان می‌شود.
    محتوا
    جمع‌بندی
    در این پایان‌نامه، برای حل مسأله –میانه چه قطعی، چه احتمالی و چه ترکیبی، یک الگوریتم ژنتیک ارائه شد. در واقع با تغییر در عملگرهای الگوریتم ژنتیک و اضافه کردن عملگر جدید به آن، الگوریتم ژنتیک برای مسأله –میانه سفارشی شد. در الگوریتم ارائه شده، در فضای قطعی نیازی به بررسی شدنی بودن کروموزوم‌ها نیست و در محیط غیرقطعی فقط کافیست محدودیت احتمال یا شانس برقرار باشد تا کروموزوم شدنی باشد. در جمعیت اولیه، به تعداد مورد نیاز تسهیل ایجاد شده و هر تسهیل به نزدیک‌ترین تقاضا تخصیص داده می‌شود. در عملیات تقاطع، به صورت تصادفی از یکی از عملیات‌های تقاطع تک نقطه‌ای و تقاطع چند نقطه‌ای استفاده می‌شود. ضمن اینکه عملیات چند مرتبه انجام می‌شود و فرزندان حاصل از عملیاتی که بهترین نتیجه را داشته باشد انتخاب می‌شود. در الگوریتم ارائه شده همچنین از عملیات تقاطع با سه والد که نتیجه آن 6 فرزند جدید است، استفاده شد. عملیات جهش نیز به صورت تصادفی از یکی از عملیات‌های جهش تک نقطه‌ای، دو نقطه‌ای و سه نقطه‌ای استفاده می‌شود. ضمن اینکه این عملیات نیز چند مرتبه تکرار شده و فرزند حاصل از عملیاتی که بهترین نتیجه را داشته باشد انتخاب می‌شود. پس از انجام هر یک از عملیات‌های تقاطع و جهش، فرزندان بروز می‌شوند. یعنی با انجام عملیات بروز رسانی، تعداد تسهیلات مستقر شده در کروموزوم برابر می‌شود. و در پایان هر دور اجرای الگوریتم، عملیات تخصیص مجدد بر روی کروموزوم‌ها انجام می‌شود به این صورت که هر نقطه تقاضا به نزدیک‌ترین تسهیل مجدداً تخصیص می‌یابد. با انجام این کار، سرعت رسیدن به جواب بهینه افزایش می‌یابد.
    پس از معرفی مسأله –میانه و ارائه الگوریتم ژنتیک، نحوه ایجاد مدل جدید ارائه شد. ایراد وارد بر دو مدل برنامه‌ریزی با محدویت شانس و برنامه‌ریزی وابسته به شانس را که وابستگی زیاد آن‌ها به تصمیم‌گیر بود، بیان شده و با ترکیب این دو مدل برنامه‌ریزی، یک مدل برنامه‌ریزی دوسطحی ارائه شد که پارامترهای دو مدل فوق به صورت متغیر در نظر گرفته شدند که توسط مدل به صورت بهینه و متناسب با هم بدست می‌آیند.
    برای حل مدل جدید، یک روش حل بیان شد به این صورت که از ترکیب خطی دو سطح تابع هدف مدل جدید استفاده و به یک مسأله برنامه‌ریزی با یک تابع هدف تبدیل گردید که روش ترکیب دو سطح نیز بیان شد.
    در پایان با پیاده‌سازی و حل مدل بر روی چند مسأله از بین مقالات مختلف، کارایی مدل و الگوریتم ارائه شده نشان داده شد.
    نوآوری
    مواردی که در این پایان‌نامه می‌توان به عنوان نوآوری نام برد عبارتند از:
    الف) ارائه مدل جدید جایابی -میانه در محیط ترکیبی که یک مدل دو سطحی حاصل از ترکیب دو مدل برنامه‌ریزی با محدودیت شانس و برنامه‌ریزی وابسته به شانس است. با توجه به اینکه پارامترهای و به ترتیب در مدل‌های برنامه‌ریزی با محدودیت شانس و برنامه‌ریزی وابسته به شانس توسط تصمیم‌گیر مشخص می‌شوند، در مدل ارائه شده این دو پارامتر به ترتیب در سطوح دوم و اول تابع هدف قرار گرفته و متناسب با هم و به صورت بهینه توسط مدل بدست می‌آیند.
    ب) استفاده از ترکیب خطی دو سطح تابع هدف مدل ارائه شده به منظور حل آن و روش ترکیب کردن این دو سطح که با استفاده از یک مقدار که بدترین سطح اطمینان قابل قبول توسط تصمیم‌گیر است، مقدار را نرمالایز کرده و بیشینه‌سازی ترکیب خطی از آن و را به عنوان تابع هدف یک مسأله برنامه‌ریزی یک سطحی به کار می‌برد.
    ج) استفاده از عملیات تقاطع با چند والد در الگوریتم ژنتیک که باعث حرکت سریعتر الگوریتم به سمت جواب بهینه مخصوصاً در مسائل با ابعاد بزرگ می‌شود. در این پایان‌نامه از تقاطع با سه والد و دو نقطه استفاده شد که نتیجه آن 6 فرزند جدید است.
    د) بروز رسانی فرزندان تولید شده حاصل از عملیات تقاطع و جهش در الگوریتم ژنتیک که باعث می‌شود تعداد تسهیلات مستقر شده در این کروموزوم‌ها دقیقاً برابر شود. در این صورت در مسائل قطعی نیازی به بررسی شدنی بودن فرزندان نیست و در مسائل غیرقطعی کافیست برقراری محدودیت شانس بررسی شود.
    هـ) استفاده از عملیات جدید تخصیص مجدد در الگوریتم ژنتیک که بدون تغییر در محل استقرار تسهیلات، تخصیص آن‌ها به نقاط تقاضا را تغییر داده و آن‌ها را به نزدیک‌ترین نقاط تقاضا تخصیص می‌دهد. این عمل نیز باعث تسریع در حرکت الگوریتم به سمت جواب بهینه می‌شود.
    پیشنهادها
    الف) توسعه مدل برای سایر مسائل جایابی. مدل ارائه شده در این پایان‌نامه بر روی مسأله جایابی –میانه پیاده‌سازی شده است و می‌توان آن‌را بر روی سایر مسائل جایابی و تخصیص نیز پیاده نمود.
    ب) توسعه مدل برای سایر مسائل برنامه‌ریزی. مدل ارائه شده در این پایان‌نامه بر روی یکی از مسائل جایابی پیاده‌سازی شده است و می‌توان آن‌را بر روی سایر مدل‌های برنامه‌ریزی نیز پیاده نمود.
    ج) ارائه روش‌های حل جدید برای حل مسأله دوسطحی ارائه شده و مقایسه با روش حل ارائه شده در این پایان‌نامه. روشی که در این پایان‌نامه برای حل مدل ارائه شده پیشنهاد شده، ترکیب دو سطح تابع هدف است. ارائه روش‌های حل دیگر نیز می‌تواند در تحقیقات آتی مورد بررسی قرار گیرد.
    د) توسعه مدل در محیط فازی. از آنجاییکه این مدل برای محیط احتمالی و ترکیبی طراحی شده، می‌توان آن‌را در محیط فازی توسعه و روش حل برای آن ارائه نمود.
    منتشرشده در مقالات و پایان نامه ها | دیدگاه‌ها برای عملگرهای الگوریتم ژنتیک و الگوریتم ژنتیک بسته هستند

    الگوریتم ژنتیک و نرم افزار

  • اگر هر دو کروموزوم جدید شدنی نباشند، عملیات تقاطع روی دو کروموزوم اولیه تکرار می‌شود. و اگر فقط یکی از کروموزوم‌های جدید شدنی باشد، تا سه مرتبه عملیات تقاطع برای بدست آوردن دو کروموزوم شدنی تکرار می‌شود. اگر باز هم فقط یکی از کروموزوم‌ها شدنی بود، فقط همان کروموزوم شدنی وارد جمعیت می‌شود.
    عملیات جهش
    در عملیات جهش، به صورت تصادفی یکی از سه روش جهش تک نقطه‌ای، دو نقطه‌ای و سه نقطه‌ای بر روی کروموزوم‌های حاصل از عملیات تقاطع با یک نرخ جهش مشخص انجام می‌گیرد. برای نمونه در جهش دو نقطه‌ای، دو عدد تصادفی متفاوت که نشان‌دهنده شماره دو ژن است تولید شده و آن ژن‌ها با دو عدد تصادفی دیگر که نشان‌دهنده شماره دو نقطه است، جایگزین می‌شوند. سپس این کروموزوم جدید بروز شده و همانند قبل، ژن‌های شماره 8 و 9 نیز تکمیل می‌شوند. شدنی بودن این کروموزوم جدید بررسی شده و اگر شدنی باشد، به جمعیت جدید افزوده می‌شود، در غیر اینصورت عملیات جهش تکرار می‌گردد. به عنوان مثال فرض کنید که قرار است دومین ژن با نقطه شماره 5 و پنجمین ژن با نقطه شماره 1 جایگزین شود. شکل (3-5) عملیات جهش دو نقطه‌ای را نشان می‌دهد.

    نحوه عملکرد عملیات جهش دو نقطه‌ای
    فرآیند تخصیص مجدد
    در فرآیند تخصیص مجدد که بر روی هر یک کروموزوم از کروموزوم‌های جمعیت فرزند انجام می‌شود، بدون تغییر در محل تسهیلات، تخصیص نقاط تقاضا به تسهیلات تغییر می‌کند بدین صورت که هر نقطه تقاضا به نزدیکترین تسهیل تخصیص می‌یابد. جمعیت حاصل از تخصیص مجدد به جمعیت فرزندان اضافه شده و وارد فرآیند انتخاب جمعیت جدید می‌شوند.
    فرآیند انتخاب جمعیت
    جمعیت قبلی (والد) و جمعیت جدید (فرزند) که حاصل عملیات تقاطع و عملیات جهش با نرخ جهش مشخص بر روی جمعیت فرزند است، لیستی را تشکیل می‌دهند. این لیست بر اساس تابع ارزیابی به صورت نزولی مرتب شده و سپس به تعداد جمعیت مورد نظر از ابتدای لیست انتخاب می‌شود. این جمعیت به عنوان جمعیت والد وارد دور بعدی الگوریتم می‌شود.
    معیار توقف
    برای متوقف شدن الگوریتم، دو شرط قرار داده می‌شود:
    الف) به اتمام رسیدن تعداد تکرارهای الگوریتم،
    ب) عدم تغییر بهترین جواب در تعداد تکرارهای مشخص شده.
    در پایان، کروموزوم با بیشترین مقدار تابع ارزیابی در جمعیت آخر، به عنوان جواب انتخاب می‌شود.
    کد اصلی این الگوریتم در پیوست ب ارائه شده است.
    در فصل بعد، چند مثال را با استفاده از مدل ارائه شده، مدل و با استفاده از روش حل و الگوریتم بیان شده حل شده و کارایی مدل ارائه شده را نشان داده می‌شود.
    نتایج و تفسیر آنها
    مقدمه
    در این فصل، به ارائه‌ی داده‌ها، نتایج و تحلیل و تفسیر آنها پرداخته می‌شود. جهت آگاهی از صحت اجرای الگوریتم، ابتدا آن‌را بر روی مجموعه داده‌های گالوائو که در صفحه وب ارکات موجود می‌باشند، پیاده سازی شده است. این داده‌ها قطعی و بدون تقاضا هستند. سپس به صورت تصادفی به هر یک از نقاط، تقاضا تخصیص داده و با الگوریتم ارائه شده حل شده است. این موارد با جواب بهینه و نرم‌افزار جایابی داسکین مقایسه شده‌اند. پس از اطمینان از درستی و کارایی الگوریتم، مدل ارائه شده بر روی یک مسأله احتمالی پیاده‌سازی می‌شود.
    پس از آگاهی از صحت و کارایی مدل و الگوریتم بر روی مسائل فوق، سراغ مسائل ترکیبی در مقالات مختلف رفته و کارایی مدل را با اجرا بر روی این نوع مسائل نشان داده شده است.
    محتوا
    اجرای الگوریتم بر روی داده‌های قطعی
    برای آگاهی از صحت اجرای الگوریتم، از مجموعه داده‌های گالوائو استفاده شده است که برای 100 نقطه تقاضا با تعداد تسهیلات 5، 10، 15، 20، 25، 30، 35 و 40 حل شده و در صفحه وب ارکات موجود می‌باشد. لازم به ذکر است که این مسأله –میانه قطعی و بدون تقاضا است. لذا برای اینکه الگوریتم طراحی شده با این مسأله تطابق پیدا کند، آن را با تقاضای 1 برای تمامی نقاط و با شانس 1 برای برقرار بودن محدودیت شانس، حل شد که جواب‌ها بسیار نزدیک به بهینه بود. همچنین مسائل فوق با استفاده از نرم افزار جایابی داسکین (روش آزادسازی لاگرانژی و الگوریتم ژنتیک) نیز حل شد که نتایج در جدول (4-1) آورده شده است.
    نتایج حاصل از الگوریتم ارائه شده و نرم‌افزار جایابی داسکین بر روی داده‌های گالوائو
    تعداد نقاط تقاضا

    منتشرشده در مقالات و پایان نامه ها | دیدگاه‌ها برای الگوریتم ژنتیک و نرم افزار بسته هستند

    تولید جمعیت اولیه و قابلیت اطمینان

    اگر ، در اینصورت فضای جواب در حالتیکه بزرگتر از فضای جواب در حالت است. لذا بدتر از نیست؛ یعنی، با توجه به اینکه مسأله کمینه‌سازی است، اگر آنگاه . در اینصورت با توجه به نامعادله برقرار است. با توجه به این موضوع، در مسأله فوق، اگر شرط کوچکتر بودن از را برای قرار داده شود، یعنی بجای اینکه تعداد زیادی از ها بررسی شود،هایی بررسی شوند که از کوچکترند (تحدید مجموعه ها)، در جواب مسأله تغییری ایجاد نمی‌شود؛ چراکه مقدار بهینه ها (یعنی ) از کوچکتر است. همچنین از تصمیم‌گیر خواسته می‌شود که سطحی از که بدتر از آن را نمی‌پذیرد، مشخص کند. این مقدار را () و متناظر با آن نامیده می‌شود. باز هم از تحدید مجموعه ها استفاده شده و هایی را بررسی می‌شوند که از بیشتر باشند.
    پس کار با ادامه می‌یابد. از این شرط نتیجه می‌شود که و . با ترکیب این دو نامساوی و با توجه به اینکه (چون ) نامساوی زیر بدست می‌آید:

    هدف اینست کهکاهش یابد، لذا افزایش می‌یابد.
    با توجه به آنچه گفته شد، تابع هدف مدل اصلی به صورت زیر است:

    در اینصورت مدل دو سطحی (3-7) به مدل یک سطحی زیر تبدیل می‌شود:

    که در آن، تقاضای نقطه ، فاصله نقطه تقاضای از نقطه کاندید استقرار ، تعداد تسهیلاتی که باید مکانیابی شوند، برابر 1 است اگر تسهیلی در نقطه کاندید استقرار قرار داده شود در غیراینصورت برابر صفر است، برابر 1 است اگر تسهیل به نقطه تقاضای تخصیص یابد درغیراینصورت برابر صفر است، تعداد نقاط تقاضا، تعداد نقاط کاندید استقرار، قابلیت اطمینان، حداقل سطح قابلیت اطمینان قابل قبول برای تصمیم‌گیر، حداکثر مقدار (جواب مسأله (3-8) به ازای )، و حداقل مقدار (جواب مسأله (3-8) به ازای ) است.
    با مقدار دادن به می‌توان به ترکیب مناسبی از و دست یافت. البته، با درنظر گرفتن ترتیب و اولویت سطوح در مسأله (3-7)، باید وزن بیشتر از وزن در تابع هدف مسأله (3-11) باشد. لذا باید مقدار را بین 5/0 و 1 انتخاب نمود.


  • قابل ذکر است که در مدل –میانه ترکیبی مورد بحث در این پایان‌نامه، تقاضای نقاط () به ازای هر یک متغیر ترکیبی در نظر گرفته شده است. فرض کنید مجموعه پشتیبان پارامتر فازی متغیر باشد. لذا برای هر تحقق ، یک متغیر احتمالی است.
    برای تایی مرتب تابع عضویت به صورت زیر تعریف می‌شود:

    لذا شانس برقراری شرط با توجه به رابطه (2-4) به صورت زیر است:

    برای حل مدل (3-11) از الگوریتم ژنتیک استفاده شده است. در ادامه، الگوریتم ژنتیک ارائه شده جهت حل مدل (3-11) را بیان شده است.
    الگوریتم ژنتیک
    در این قسمت به توضیح و تشریح الگوریتم ژنتیک به کار برده شده در این پایان‌نامه جهت حل مدل (3-11) پرداخته می‌شود.
    معرفی کروموزوم‌ها
    کروموزوم‌ها در این الگوریتم، نه رمزنگاری می‌شوند و نه رمزگشایی. بلکه به جای هر ژن، اندیس نقطه کاندید استقرار قرار داده می‌شود. در واقع، تعداد ژن‌های هر کروموزوم برابر است با تعداد نقاط تقاضا به اضافه 2. در ژن‌های ابتدایی، شماره نقاطی که تسهیل در آن استقرار می‌یابد، قرار می‌گیرد تا مشخص شود که هر نقطه تقاضا به کدام تسهیل تخصیص می‌یابد. در ژن بعدی، عددی به تصادف قرار می‌گیرد که نشان‌دهنده مقدار تابع هدف برای تخصیص فوق الذکر است. و در ژن پایانی، شانس اینکه تخصیص فوق الذکر به مقدار تابع هدف فوق برسد را نشان می‌دهد. لازم به ذکر است که برای بدست آوردن این شانس، یک الگوریتم ژنتیک دیگر اجرا می‌شود. برای نمونه فرض کنید تعداد 7 نقطه تقاضا و 5 نقطه کاندید استقرار داریم. کروموزم زیر را در نظر بگیرید:
    نمونه‌ای از کروموزوم الگوریتم ارائه شده
    هفت ژن اول این کروموزوم نشان‌دهنده جایابی و تخصیص تسهیلات هستند. یعنی باید در نقاط 1 و 3 و 4 تسهیل مستقر شود. سپس تسهیل 1 به نقاط نقاضای 2 و 6 و 7، تسهیل 3 به نقاط تقاضای 4 و 5، و تسهیل 4 به نقاط تقاضای 1 و 3 تخصیص داده می‌شود.
    دو ژن آخر بیان می‌کنند که این تخصیص با حداقل شانس 3/0 می‌تواند به مقدار تابع هدف 750 دست یابد.
    جمعیت اولیه
    برای تولید جمعیت اولیه از مقداردهی تصادفی هوشمند به ژن‌های اولیه و محاسبه مقدار تابع هدف و شانس آن در دو ژن آخر استفاده می‌شود. منظور از مقداردهی تصادفی هوشمند اینست که به طورتصادفی محل از نقاط تقاضا انتخاب و تسهیلات در آنجا مستقر می‌شوند. سپس هر نقطه تقاضا به نزدیک‌ترین تسهیل تخصیص داده می‌شود. با استفاده از تولید تصادفی هوشمند، جمعیت اولیه نزدیک به جواب مسأله تولید می‌شود که باعث تسریع در رسیدن به جواب بهینه مسأله می‌شود. کد تولید تصادفی هوشمند جمعیت اولیه به صورت زیر است:

    منتشرشده در مقالات و پایان نامه ها | دیدگاه‌ها برای تولید جمعیت اولیه و قابلیت اطمینان بسته هستند

    قابلیت اطمینان و برنامه‌ریزی

  • که در آن سطح اطمینان برقراری نامعادله (قابلیت اطمینان) است که توسط تصمیم‌گیر داده می‌شود.
    مدل برنامه‌ریزی وابسته به شانس برای مسأله (3-1) نیز به صورت زیر است:

    که در آن یک سطح از تابع هدف است که توسط تصمیم‌گیر داده می‌شود و می‌خواهد شانس اینکه تابع هدف مدل کمینه‌سازی کلی (3-1) از این سطح تعیین شده کمتر باشد را بیشینه کند.
    مدل برنامه‌ریزی با محدودیت شانس ترکیبی (3-2) برای مسأله –میانه به صورت زیر است:

    که در آن، سطح اطمینان برقراری شرط (قابلیت اطمینان) است که از تصمیم‌گیر گرفته می‌شود و هدف، کمینه‌سازی است.
    مدل برنامه‌ریزی وابسته به شانس ترکیبی (3-3) برای مسأله –میانه به صورت زیر است:

    که در آن، یک سطح تابع هدف است که توسط تصمیم‌گیر داده می‌شود، و هدف این مدل، بیشینه‌سازی شانس اینست که مجموع مسافت وزن‌دار (جابجایی) بین نقاط تقاضا و تسهیلات مستقر شده، از مقدار داده شده کمتر باشد.
    عدم آشنایی و شناخت کافی تصمیم‌گیر از محیط، در مدل (3-4) می‌تواند با زیاد منجر به عدم جواب یا جواب غیرقابل قبول برای تصمیم‌گیر شود چراکه با افزایش ، فضای شدنی مسأله کاهش می‌یابد؛ و با کم منجر به جوابی با شانس دستیابی پایین می‌شود درصورتیکه امکان دارد جوابی قابل قبول با شانس بیشتری هم وجود داشته باشد. همچنین عدم آشنایی و شناخت کافی تصمیم‌گیر از محیط در مدل (3-5) می‌تواند با زیاد منجر به جوابی شود که برای تصمیم‌گیر قابل قبول است ولی بهینه نیست، و با کم منجر به عدم جواب یا جواب غیرقابل قبول برای تصمیم‌گیر شود. برای رفع این مشکل، باید کاری کرد تا هر دو مقدار و توسط مدل متناسب با هم و به صورت بهینه تعیین شوند. مدل جدید ارائه شده در این پایان‌نامه، مشکل فوق را مرتفع می‌کند. در بخش بعد این مدل جدید توضیح داده می‌شود.
    طراحی مدل جدید جایابی -میانه در محیط ترکیبی
    این مدل که ترکیبی از دو مدل (3-4) و (3-5) است، به صورت برنامه‌ریزی دو سطحی فرموله می‌شود که کمینه‌سازی در سطح اول و بیشینه‌سازی در سطح دوم قرار می‌گیرد. در واقع با ارائه این مدل سعی می‌شود از مقداردهی شخصی تصمیم‌گیر به مؤلفه‌های و جلوگیری شده و کاری کرد که این پارامترها متناسب با هم و به صورت بهینه توسط مدل بدست آیند.
    برای ترکیب این دو مدل، ابتدا باید کاری کرد که محدودیت‌های آن‌ها یکسان شوند. برای این کار در مدل برنامه‌ریزی وابسته به شانس، تابع هدف وارد محدودیت‌ها می‌شود. در اینصورت مدل برنامه‌ریزی زیر بدست می‌آید:

    حال که محدودیت‌ها در هر دو مدل برنامه‌ریزی با محدودیت شانس و برنامه‌ریزی وابسته به شانس یکی شدند، کمینه‌سازی در سطح اول تابع هدف و بیشینه‌سازی در سطح دوم تابع هدف قرار می‌گیرد. چراکه هدف، یافتن جوابی است که را کمینه کند طوریکه احتمال رسیدن به این مقدار کمینه، حداکثر باشد. مدل (3-7) این مدل را نشان می‌دهد.

    که در آن، تقاضای نقطه ، فاصله نقطه تقاضای از نقطه کاندید استقرار ، تعداد تسهیلاتی که باید مکانیابی شوند، برابر 1 است اگر تسهیلی در نقطه کاندید استقرار قرار داده شود در غیراینصورت برابر صفر است، برابر 1 است اگر تسهیل به نقطه تقاضای تخصیص یابد درغیراینصورت برابر صفر است، تعداد نقاط تقاضا، تعداد نقاط کاندید استقرار، و قابلیت اطمینان است.
    از آنجایی که در مسأله -میانه، هدف کمینه‌سازی جابجایی کل است، لذا کمینه‌سازی در سطح اول مدل قرار گرفته است. در واقع این مدل می‌خواهد جوابی را پیدا کند که را با شانس بیشینه، بهینه کند.
    همانطور که از مدل برمی‌آید، پارامترهایی که در دو مدل برنامه‌ریزی با محدودیت شانس و برنامه‌ریزی وابسته به شانس از تصمیم‌گیر گرفته می‌شوند، در این مدل به صورت متغیر در نظر گرفته شده و توسط مدل، متناسب با هم و به صورت بهینه بدست می‌آیند.
    در بخش بعد، روش حل ارائه شده برای این مدل تشریح می‌شود.
    روش حل
    روشی که برای حل مدل (3-7) پیشنهاد می‌شود، ترکیب دو سطح اول و دوم این مدل است. در حقیقت این روش، برداشتی از روش جستجوی شبکه‌ای در برنامه‌ریزی دوسطحی است که از ترکیب خطی دوسطح به عنوان تابع هدف استفاده می‌کند [33]. در ادامه، روش ترکیب کردن دو سطح، بیان خواهد شد.
    مسأله زیر را در نظر بگیرید.

    منتشرشده در مقالات و پایان نامه ها | دیدگاه‌ها برای قابلیت اطمینان و برنامه‌ریزی بسته هستند

    الگوریتم ژنتیک و برنامه‌ریزی

    [36] Liu
    *

  • [37] Wang
    1
    1
    5
    10
    10
    مجموع
    همانطور که در جدول (2-1) می‌توان دید، جایابی در محیط ترکیبی نسبت به سایر محیط‌های غیرقطعی بسیار کمتر مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته است. همچنین مدل برنامه‌ریزی وابسته به شانس نسبت به سایر مدل‌ها در محیط غیرقطعی کمتر به کار برده شده است.
    با توجه به آنچه گفته شد، در این پایان‌نامه تصمیم گرفته شد تا مسأله جایابی را بوسیله برنامه‌ریزی وابسته به شانس در محیط ترکیبی مدل شده و روشی برای حل آن ارائه شود.
    روش تحقیق
    مقدمه
    در این فصل به شرح کامل روش تحقیق پرداخته می‌شود. ابتدا علت انتخاب روش را بیان می‌گردد. سپس مروری بر دو مدل برنامه‌ریزی با محدودیت شانس و برنامه‌ریزی وابسته به شانس در محیط احتمالی انجام می‌شود. بعد از مدل کردن مسأله –میانه با استفاده از این دو مدل، مدل جدید و روش حل آن‌را ارائه می‌گردد. از آنجاییکه در مراحل حل مدل از الگوریتم ژنتیک استفاده می‌شود، لذا الگوریتم ژنتیک را که برای این مسأله طراحی شده است توضیح داده می‌شود.
    در ادامه، علت انتخاب روش بیان می‌گردد.
    علت انتخاب روش
    همانطور که پیش از این بیان شد، دو روش مدل‌سازی برنامه‌ریزی ترکیبی، یعنی برنامه‌ریزی با محدودیت شانس و برنامه‌ریزی وابسته به شانس، تکیه زیادی بر تصمیم‌گیر دارند که در صورت عدم آشنایی تصمیم‌گیر با محیط، این روش‌ها امکان دارد به جواب‌های ناپذیرفتنی توسط تصمیم‌گیر دست یابد. لذا برای برطرف کردن این مشکل، باید کاری کرد تا تصمیم‌گیر در مواردی که وابستگی شدیدی به نظر تصمیم‌گیر دارد (تعیین در برنامه‌ریزی با محدودیت شانس و در برنامه‌ریزی وابسته به شانس)، کمتر در مسأله دخالت داشته باشد. لذا تصمیم‌گرفته شد تا مدلی ایجاد شود که هر دوی و توسط خود مدل، متناسب با هم و به صورت بهینه بدست آیند.
    با تفاسیر بالا، باید به سراغ یکی از روش‌های برنامه‌ریزی دوسطحی یا برنامه‌ریزی دوهدفه رفت. با توجه به اینکه هدف، پیاده‌سازی این مدل روی مسأله جایابی و تخصیص با هدف کاهش جابجایی است، لذا کاهش جابجایی نسبت به بیشینه‌سازی شانس، دارای اولویت بیشتری است. پس برنامه‌ریزی دوسطحی را انتخاب و مدل جدید با استفاده از آن ایجاد می‌شود.
    تشریح کامل روش تحقیق
    مقدمات
    در این بخش دوباره مروری بر دو مدل برنامه‌ریزی با محدودیت شانس و برنامه‌ریزی وابسته به شانس انجام می‌شود. مدل کلی برنامه‌ریزی ترکیبی (کمینه‌سازی) زیر را در نظر بگیرید:

    که در آن بردار جواب، بردار ترکیبی، تابع هدف، و محدودیت‌های مسأله هستند.
    مدل برنامه‌ریزی با محدودیت شانس برای این مسأله به صورت زیر است:

    منتشرشده در مقالات و پایان نامه ها | دیدگاه‌ها برای الگوریتم ژنتیک و برنامه‌ریزی بسته هستند

    قابلیت اطمینان و سلسله‌مراتب

  • در مدل برنامه ریزی معمولی، اگر یک یا چند پارامتر توأماً دارای خاصیت احتمالی بودن و فازی بودن باشد، مدل حاصل، مدل برنامه‌ریزی ترکیبی نامیده می‌شود. مدل کلی برنامه‌ریزی ترکیبی به صورت زیر است:

    که بردار تصمیم، یک بردار ترکیبی، تابع هدف، و توابع محدودیت ترکیبی هستند.
    مدل برنامه‌ریزی ارزش انتظاری
    اولین نوع از مدل‌های برنامه‌ریزی ترکیبی، مدل ارزش انتظاری نام دارد که تابع هدف انتظاری را با توجه به محدودیت‌های انتظاری بهینه می‌کند. برای مثال، کمینه کردن هزینه انتظاری، بیشینه کردن سود انتظاری، و مانند این.
    به طور کلی، اگر قرار باشد به یک تصمیم با بیشینه بازگشت (تابع هدف مدل کلی) انتظاری با توجه به محدودیت‌های انتظاری دست یافته شود، مدل ارزش انتظاری زیر به کار برده می‌شود:

    که بردار تصمیم، یک بردار ترکیبی، تابع بازگشت، توابع محدودیت ترکیبی، و نماد ارزش انتظاری است. [1]
    از جمله مقالاتی که از این مدل استفاده کرده‌اند می‌توان به مقاله‌ای از که و لیو [2] اشاره کرد که مسأله برنامه‌ریزی پروژه درحالتی‌که زمان‌های اجرای فعالیت‌ها متغیرهای تصادفی فازی هستند، بررسی و در آن برای حل مسأله، از الگوریتم هوشمند ترکیبی استفاده شده است.
    برنامه‌ریزی با محدودیت شانس
    به عنوان دومین نوع از برنامه‌ریزی ترکیبی که توسط چارنز و کوپر توسعه یافت، برنامه‌ریزی با محدودیت شانس یک ابزار قدرتمند برای مدل‌سازی سیستم‌های تصمیم‌گیری ترکیبی می‌باشد با فرض اینکه محدودیت‌های ترکیبی حداقل α درصد مواقع برقرار باشند، که α یک سطح اطمینان (قابلیت اطمینان) است که بوسیله تصمیم‌گیر تعیین می‌شود. در این مدل، تابع هدف وارد محدودیت‌ها شده و سعی بر آن است تا حداقل مقدار تابع هدف بیشینه شود. مدل برنامه‌ریزی با محدودیت شانس به صورت زیر است:

    که بردار تصمیم، یک بردار ترکیبی، تابع بازگشت، توابع محدودیت ترکیبی، قابلیت اطمینان، و پیمانه شانس است. [1]
    از جمله مقالاتی که از این مدل استفاده کرده‌اند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
    در مقاله‌ای از ون و ایوامورا [3] مسأله جایابی-تخصیص تسهیلات در محیط تصادفی فازی ارائه شده که آن‌را با استفاده از الگوریتم هوشمند ترکیبی حل کرده است؛ در مقاله‌ای که توسط ونگ و واتادا [4] نوشته شده، در یک سیستم سری-موازی متشکل از s زیرسیستم، تخصیص افزونگی بهینه را می‌یابد طوریکه هزینه کل سیستم کمینه شود؛ و همچنین مقاله‌ای از که و لیو [2] که مسأله برنامه‌ریزی پروژه درحالتی‌که زمان‌های اجرای فعالیت‌ها متغیرهای تصادفی فازی هستند، بررسی شده است و در آن برای حل مسأله، از الگوریتم هوشمند ترکیبی بهره جسته است.
    برنامه‌ریزی وابسته به شانس
    در عمل، معمولاً وظایف چندگانه‌ای در سیستم تصمیم‌گیری ترکیبی پیچیده وجود دارد. گاهی اوقات، تصمیم‌گیر می‌خواهد شانس‌های این وظایف را بیشینه کند. به منظور مدل کردن این نوع از سیستم تصمیم‌گیری ترکیبی، لیو سومین نوع برنامه‌ریزی ترکیبی را ارائه کرد که برنامه‌ریزی وابسته به شانس نامیده می‌شود، و فلسفه اساسی آن انتخاب تصمیم با حداکثر شانس برای انجام وظایف است. مدل برنامه‌ریزی وابسته به شانس به صورت زیر است:

    که بردار تصمیم، یک بردار ترکیبی، تابع بازگشت، توابع محدودیت ترکیبی، و پیمانه شانس است. [1]
    از جمله مقالاتی که از این مدل استفاده کرده‌اند می‌توان به موارد زیر اشاده کرد:
    در مقاله‌ای از لیانگ، گائو و ایوامورا [5] ، مدل برنامه‌ریزی دوسطحی وابسته به شانس توضیح داده شده و کاربرد آن در مسأله تخصیص منابع سلسله‌مراتبی بیان و برای حل آن از الگوریتم هوشمند ترکیبی استفاده شده است؛ در مقاله دیگر که توسط ونگ و واتادا [4] نوشته شده، در یک سیستم سری-موازی متشکل از s زیرسیستم، تخصیص افزونگی بهینه را می‌یابد طوریکه قابلیت اطمینان سیستم، بیشینه شود؛ و همچنین مقاله‌ای از که و لیو [2] که مسأله برنامه‌ریزی پروژه درحالتی‌که زمان‌های اجرای فعالیت‌ها متغیرهای تصادفی فازی هستند، بررسی شده است و در آن برای حل مسأله، از الگوریتم هوشمند ترکیبی استفاده شده است.
    مسأله جایابی -میانه
    مسأله جایابی و تخصیص در تحقیقات بسیاری مورد بررسی قرار گرفته است. در یک مسأله جایابی و تخصیص، تعدادی نقطه تقاضا و تعدادی نقطه کاندید استقرار وجود دارد و سعی بر آنست که تسهیلاتی در نقاط کاندید استقرار قرار داده و به نقاط تقاضا تخصیص داده شود. نمونه‌هایی از نیاز به این کار عبارتند از کمینه‌سازی تعداد تسهیلات مورد نیاز طوری‌که تمام نقاط تقاضا را پوشش دهند (مسأله پوشش مجموعه) [6]، حداکثر کردن تقاضایی که می‌تواند توسط تسهیلات برآورده شود (مسأله بیشترین پوشش) [7]، کمینه‌سازی بیشترین مسافت بین نقاط تقاضا و تسهیلات (مسأله –مرکز) [8]، کمینه کردن جابجایی (مسافت وزن‌دار) بین نقاط تقاضا و تسهیلات (مسأله -میانه) [9]، کمینه‌سازی هزینه کل [10] و … .
    یک روش مهم برای سنجش کارآمدی یک جایابی تسهیلات، مشخص کردن میانگین مسافت بین تسهیلات و نقاط تقاضا است [11]. هرچه میانگین مسافت افزایش یابد، در دسترس بودن تسهیل کاهش می‌یابد و لذا کارآمدی جایابی کمتر می‌شود. همچنین از آنجایی که می‌توان مسافت را هم‌ارز با هزینه دانست، لذا هرچه مسافت کمتر باشد، هزینه حمل و نقل نیز کمتر است.
    این رابطه برای تسهیلاتی چون کتابخانه ها، مدارس، و مراکز سرویس‌های اورژانس که نزدیکی به آن‌ها مطلوب است، برقرار است. البته در موادی که تسهیلات ناخوشایند هستند، مانند محل دفع ضایعات یا تأسیسات انرژی هسته‌ای، افزایش کارآمدی جایابی وابسته به افزایش میانگین مسافت است.

    منتشرشده در مقالات و پایان نامه ها | دیدگاه‌ها برای قابلیت اطمینان و سلسله‌مراتب بسته هستند