می 12, 2021

مقایسه سطح کیفیت زندگی و عوامل موثر بر آن میان کودکان آزار دیده و کودکان عادی ۱۴ -۱۰ سال شهرستان بیرجند در سال ۱۳۹۱- قسمت ۷

بهاری (۱۳۸۸) در پژوهشی با عنوان بررسی عوامل موثر بر کودک آزاری جسمی در مراکز مداخله در بحران شهر تهران، ۶۴ نفر از کودکان دختر و پسر ارجاع شده به مرکز مداخله در بحران شهر تهران را به روش نمونه گیری خوشه ای از ۶ مرکز مداخله در بحران انتخاب نمود. نتایج نشان داد که بین شبکه روابط اجتماعی و بروز کودک آزاری رابطه وجود دارد. هم چنین در مورد وضعیت سرپرستی نیز بین وضعیت سرپرستی و بروز کودک آزاری رابطه وجود داشت. رابطه قومیت مادر و کودک آزاری رد شد ولی رابطه قومیت پدر و کودک آزاری تائید شد.
 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
زرگر و نشاط دوست (۱۳۸۵) در مطالعه ای با عنوان بررسی عوامل جمعیت شناختی و خانوادگی موثر در بروز کودک آزاری در شهراصفهان نشان دادند که فراوانی کودک آزاری در دختران و پسران تفاوت معناداری ندارد. فراوانی کودک آزاری روانی – هیجانی نسبت به دیگر انواع آزار، به طور معناداری بیشتر است. گروه سنی ۱۰- ۵ سال از بیشترین فراوانی کودک آزاری برخوردار بودند. تحصیلات پایین والدین در بروز کودک آزاری موثر بوده، فراوانی کودک آزاری در والدین بی سواد و کم سواد به طور معناداری بیش از والدین تحصیل کرده بود.
قاسمی‌زاده و همکاران (۱۳۸۹) در مطالعه خود با عنوان بررسی مقایسه‌ای رابطه بین کیفیت زندگی با عزت نفس، کانون کنترل، استرس و سرمایه اجتماعی فرزندان شاهد و ایثارگر فارس، با بهره گرفتن از روش نمونه گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای تعداد ۲۹۶ دانش‌آموز (۲۴۸ دانش‌آموزان عادی و ۴۶ دانش‌آموز شاهد و ایثارگر) را از بین دبیرستان‌های شیراز، کازرون و مرودشت انتخاب نمودند. نتایج پژوهش نشان داد که بین متغیرهای کیفیت زندگی، عزت نفس، کانون کنترل و سرمایه اجتماعی همبستگی مثبت و معنادار و بین متغیرهای کیفیت زندگی و استرس رابطه منفی و معناداری وجود دارد.
کوهی[۶۴] (۲۰۰۶) در مطالعه خود نشان داد که احتمال کودک آزاری در والدین با سابقه افسردگی، اضطراب، مشکلات سلامت‌ روانی و عمومی بیشتر است و اضطراب و افسردگی پدر و مادر، عدم مسئولیت‌پذیری پدر، شخصیت منفعل مادر، سن پایین پدران، بیکاری و تحصیلات کم پدر و مادر و جمعیت زیاد خانواده از عوامل پیش‌بینی‌کننده احتمال کودک آزاری مجدد در خانواده می‌باشند.
نتیجه تصویری برای موضوع افسردگی
تیلور (۲۰۰۵) در مطالعه خود در زمینه عوامل زمینه‌ساز کودک آزاری نشان داد که وجود رفتارهای ضد اجتماعی، اعتیاد و اختلالات شبه جسمی در والدین درصد کودک آزاری را در فرزندان بالا می‌برد.
گاترمن و لی[۶۵] (۲۰۰۵) در مطالعه خود دریافتند که بیکاری پدر و وضعیت سخت اقتصادی احتمال وقوع کودک آزاری را افزایش می‌دهد.
عکس مرتبط با اقتصاد
گاترمن و همکاران (۲۰۰۹) در مطالعه خود نشان دادند که احتمال کودک آزاری در والدین دارای سابقه افسردگی و اضطراب بیشتر است.
بنت[۶۶] و همکاران (۲۰۱۰) در مطالعه خود گزارش کردند که کودکان آزاردیده اضطراب، افسردگی و مشکلات سلامت روان بیشتری نسبت به کودکان عادی دارند.
۲-۱۷- چارچوب نظری پژوهش
نظریه یادگیری اجتماعی آلبرت بندورا :
یکی از نظریه های مطرح شده در این زمینه، نظریه یادگیری اجتماعی است. با آن که نظریه یادگیری اجتماعی از روانشناسی سرچشمه می گیرد در علوم اجتماعی بیشتر مطرح شده است. این نظریه را باندورا از طریق بررسی و آزمایش های دقیق و مشخص به خصوص در مورد اشکال ضعف پرخاشگری در کودکان مشخص کرد و بر روند فراگیری و یادگیری از طریق مشاهده و تقلید تأکید می ورزد باندورا سه الگوی مشخص تأثیرگذار بر رفتارجنایی را مورد توجه قرار داده است :
– خانواده
– فرهنگ های فرعی، خرده فرهنگ های مورد قبول افراد، مانند گروه های همسال
– فرهنگ، در قالب نهادهایی چون تلویزیون و فیلم
هر چند مطابق این دیدگاه ریشه خشونت بسیار گسترده است، باندورا الگوی مشخص خانواده، گروه های فرعی مانند همسالان و نهایتاً فرهنگ (از جمله وسایل ارتباط جمعی) را در یادگیری رفتار خشونت آمیز را مؤثر می داند. تجمع عناصر مختلفی چون رفتارهای تند، عدم توجه به اصول تربیتی و شأن اجتماعی کودک و رفتار ناشایست والدین در خانه به معنای الگویی از خشونت است. خشونت هایی که افراد در بزرگسالی مرتکب
می شوند، ریشه در دوران کودکی دارد. حتی گفته اند که خشونت از خشونت زاده میشود (ماسن، پ ه؛ کیگان، ج؛ هوستون ۱۳۸۸).
نظریه کیفیت زندگی ژان:
ژان مدلی برای کیفیت زندگی ارائه داده شده است. به اعتقاد وی کیفیت زندگی یک مفهوم چند بعدی است که شامل رضایت از زندگی، تصور از خود، فاکتورهای بهداشتی عملکردی و اقتصادی و فرهنگی است. مطابق مدل از کیفیت زندگی، تحت تأثیر زمینه های شخصی، سلامت، عوامل اقتصادی، فرهنگ، محیط و سن است. مفهوم درک شده از کیفیت زندگی در نتیجه اثر متقابل بین شخص و محیط او ایجاد میشود.
تا کنون بررسی های کمی میان کیفیت زندگی و رابطه آن با کودک آزاری انجام شده است لیکن با بهره گرفتن از نظریه خرده فرهنگ خشونت ، نظریه یادگیری اجتماعی و کیفیت زندگی (ژان) علل چندی در مورد کودک آزاری و تاثیر آن بر کیفیت زندگی این کودکان بیان شده است که عبارتند از :
۱- خشونت بین نسلی: والدینی که در کودکی خود یاد گرفته باشند که اعمال خشونت در مواجهه با مشکلات تربیتی کودکان مجاز است بیشتر احتمال دارد بچه های خود را آزار دهند.البته آزار دیدگان در زمان کودکی لزوماً و حتماً به والدینی کودک آزار تبدیل نمی شوند زیرا بر خلاف باور همگان بیشتر ( حدود ۷۰ درصد) قربانیان کودک آزاری در بزرگسالی کودک آزار نشده اند (کافمن و زیگلر ۱۹۹۳ ویدام۱۹۸۹) و سابقه آزار دیدگی آزار دهنده فقط یکی از عواملی موثر در کودک آزاری است نه تنها علت آن ( صدیق سوستانی ،۱۳۸۶ :۱۴۶).
۲) عامل مؤثر دیگر در کودک آزاری باور همگان است که تنبیه بدنی را شیوه ای مناسب در تربیت بچه ها میدانند تقریباً نصف والدین امریکایی برای اصلاح بدرفتاری های بچه های خود به تنبیه بدنی متوسل می شوند. اما تنبیه بدنی (مانند به پشت بچه زدن یا سیلی زدن) به کودک آزاری (یعنی مشت و لگد زدن) هم تبدیل میشود.پذیرش اجتماعی تنبیه بدنی باعث می شود که کودک آزاران رفتار خشن خود را خوب و درست تلقی کنند.
۳)سایر عواملی که در کودک آزاری موثرند عبارت از :فقر ،بیکاری،مشکلات خانوادگی ، اعتیاد والدین ، سابقه مصرف داروهای عصبی، بی سوادی که همه به فشار سنگین بر خانواده و در نتیجه به کودک آزاری ختم می شوند. فقدان مهارت های سرپرستی و دانش مربوط به رفتار نرمال بچگانه و رفتار بچه های مسئله دار در والدین احساس سرخوردگی، عصبانیت و خشونت ایجاد می کند و به کودک آزاری منتهی خواهد شد.
۲-۱۸- سؤالات پژوهش
سؤال ۱- سطح کیفیت زندگی کودکان آزار دیده چه میزان است؟
سؤال ۲- سطح کیفیت زندگی کودکان عادی چه میزان است؟
سؤال ۳- آیا بین سطح کیفیت زندگی کودکان آزار دیده و کودکان عادی تفاوت وجود دارد؟
سؤال۴- آیا بین وضعیت اقتصادی- اجتماعی کودکان آزاردیده و کودکان عادی تفاوت وجود دارد؟
سؤال ۵- آیا بین مشخصات دموگرافیک والدین کودکان آزاردیده و کودکان عادی تفاوت وجود دارد؟
سؤال ۶- آیا بین کودکان آزار دیده و عادی از حیث میزان بروز طلاق والدین تفاوت وجود دارد؟
سؤال ۷- آیا بین کودکان آزاردیده و کودکان عادی از حیث میزان بروز اعتیاد والدین تفاوت وجود دارد؟
سؤال ۸- آیا بین کودکان آزاردیده و کودکان عادی از حیث سابقه مصرف داروهای مربوط به اعصاب و روان و مصرف دخانیات توسط والدین تفاوت وجود دارد؟
۲-۱۹- فرضیات پژوهش
بر مبنای چارچوب نظری پژوهش، یافته-های پژوهش‌های پیشین و در نهایت تجربه و مشاهده روزمره محققان، فرضیات پژوهش حاضر را می توان به شرح زیر صورت‌بندی نمود:
فرضیه ۱- به نظر میرسد بین سطح کیفیت زندگی کودکان آزاردیده و کودکان عادی تفاوت وجود دارد.
فرضیه ۲- به نظر میرسد بین وضعیت اقتصادی- اجتماعی کودکان آزاردیده و کودکان عادی تفاوت وجود دارد.
فرضیه ۳- به نظر میرسد بین مشخصات دموگرافیک والدین کودکان آزاردیده و کودکان عادی تفاوت وجود دارد.
فرضیه ۴- به نظر میرسد میزان بروز طلاق در بین والدین کودکان آزاردیده و کودکان عادی تفاوت وجود دارد.
فرضیه ۵- به نظر میرسد میان گرایش به اعتیاد والدین کودکان آزاردیده و کودکان عادی تفاوت وجود دارد.
فرضیه ۶- به نظر میرسد بین سابقه مصرف داروهای مربوط به اعصاب و روان توسط والدین کودکان آزار دیده و کودکان عادی تفاوت وجود دارد.
فرضیه ۷- به نظر می رسد بین سابقه مصرف دخانیات توسط والدین کودکان آزاردیده و کودکان عادی تفاوت وجود دارد.
۲-۲۰- الگوی نظری پژوهش
شغل پدر و مادر
اعتیاد والدین به مواد مخدر
طلاق والدین
وضعیت اقتصادی – اجتماعی خانواده
تحصیلات پدر و مادر
رتبه تولد کودک در خانواده
مصرف داروهای اعصاب و روان توسط والدین
سن پدر و مادر
سطح کیفیت زندگی
کودک آزاری
فصل سوم
روش پژوهش
۳-۱- مقدمه
فصل حاضر به مبانی روش شناختی پژوهش اختصاص یافته است. در این فصل روش تحقیق و ابزار گردآوری و تحلیل داده‌ها، تعریف نظری و عملیاتی متغیرها شامل متغیر وابسته و متغیرهای مستقل، جامعه آماری، روش نمونه‌گیری و تعیین حجم نمونه و سنجش اعتبار و پایایی مورد توجه واقع می‌شود.
۳-۲- روش پژوهش
روش تحقیق و پژوهش ارتباط نزدیک و مستقیم با موضوع پژوهش دارد و باید بر اساس نیاز پژوهش یکی از روش‌های پژوهشی را انتخاب کنیم. این پژوهش از نوع تحقیقات کاربردی و علی مقایسه‌ای می‌باشد.
تحقیقات کاربردی با بهره گرفتن از زمینه و بستر شناختی و معلوماتی که از طریق تحقیقات بنیادی فراهم شده برای رفع نیازمندی‌های بشر و بهبود و بهینه سازی ابزارها، اشیاء و الگوها در جهت توسعه رفاه و آسایش و ارتقای سطح زندگی انسان مورد استفاده قرار می گیرند. برای مثال استفاده از معلومات و قوانین زیست‌شناسی به بشر این امکان را می‌دهد تا راه‌های تامین سلامتی و بهداشت خود را جستجو نماید. ساخت دارو برای درمان بیماری‌ها یا توصیه‌های بهداشتی و روان‌شناسی همگی بر پایه تحقیقاتی صورت می‌پذیرد که به تحقیقات کاربردی معروف‌اند (حافظ نیا، ۱۳۸۹).
در تحقیقات علّی، کشف علت‌ها یا عوامل بروز یک رویداد یا حادثه یا پدیده موردنظر است؛ بنابراین پس از آن‌که واقعه‌ای روی داد، تحقیق درباره آن شروع می‌شود. در این نوع تحقیق، محقق در متغیرها دخل و تصرفی نداشته، اساساً حضور ندارد و آن‌ ها را نمی‌شناسد بلکه تحقیق علّی را انجام می‌دهد تا این متغیرها و عواملی را که باعث بروز واقعه شده است، شناسایی کند.
یک تحقیق علّی مطلوب آن است که محقق سه دسته متغیر یا عامل را که در بروز حادثه موثر بوده، شناسایی کند. این سه دسته عبارت اند از:
۱- متغیرهای اصلی که نقش موثر و مثبتی در بروز پدیده داشته اند.
۲- متغیرهایی که نقش بازدارنده و منفی در بروز پدیده داشته اند.
۳- متغیرهای زمینه ساز که هموارکننده راه برای اثرگذاری متغیرهای اصلی بوده، از خاصیت تسهیل کنندگی برخوردار بوده اند (حافظ‌نیا، ۱۳۸۹).
در تحقیقات علی– مقایسه ای کنترل هایی که امکان آن در تحقیقات آزمایشی وجود دارد فراهم نیست، ولی می توان به شیوه هایی کنترل جزئی اعمال کرد. این شیوه ها عبارتند از:
الف) همتاسازی، ب) استفاده از تحلیل کوواریانس، ج) ایجاد گروه های همگن، د) استفاده از متغیرهای مزاحم به عنوان متغیر تعدیل کننده.
الف) همتاسازی: در شیوه همتاسازی فرض بر این است که عوامل مرتبط با متغیر تابع شناخته شده است. در تحقیقات آزمایشی، همتاسازی قبل از دستکاری متغیر مستقل صورت می گیرد و تشکیل گروه های آزمودنی های همتا آسان تر است. در هر حال چه در تحقیقات علی– مقایسه ای و چه در تحقیقات آزمایشی اگر عضوی در یک زوج همتا شده از تحقیق کنار رود، به ناچار باید عضو دیگر را کنار گذاشت و در نتیجه از تعداد نمونه کاسته می شود. بدیهی است که همتاسازی باید از یک جامعه واحد صورت گیرد، زیرا در غیر این صورت مشکل رگرسیون به طرف میانگین جامعه وجود دارد.
ب) تحلیل کواریانس: در تحقیقات تمام آزمایشی حقیقی استفاده از تحلیل کواریانس شیوه مناسبی برای افزایش دقت است. در تحقیقات علی– مقایسه ای استفاده از تحلیل کواریانس در بعضی از موارد تفاوت های اولیه را کم و در بعضی موارد دیگر ممکن است زیاد کند. زیرا به علت تصادفی نبودن گروه ها، کنترل یک متغیر (متغیر کمکی) ممکن است موجب ناهمگن تر شدن گروه ها از لحاظ سایر متغیرها گردد.
ج) ایجاد گروه های همگن: گروه ها ممکن است از لحاظ متغیر خاصی همگن شوند. برای مثال فقط یک جنس انتخاب شود یا سطح خاصی از هوش (یا متغیر دیگری) انتخاب گردد. مشکلی که این امر ایجاد می کند این است که با همگن کردن گروه ها از لحاظ یک متغیر لزوماً آنها را از لحاظ سایر متغیرها همگن نکرده ایم. همین امر سبب می شود که مشکل رگرسیون به طرف میانگین برای متغیرهایی که کنترل نشده اند به وجود آید.
د) استفاده از متغیرهای مزاحم به عنوان متغیر تعدیل کننده: بعضی از مواقع به جای حذف یک متغیر، آن را وارد طرح کرده و اثر احتمالی آن را به عنوان یک متغیر مستقل دیگر (تعدیل کننده) مورد بررسی قرار
می دهیم. این شیوه یک راه حل قطعی نیست، زیرا همواره مطمئن نیستیم که کدام متغیر باید وارد طرح شود (همان، ۱۳۷۹: ۱۰۳و۱۰۲)
با توجه به شیوه های یاد شده می توان گفت که شیوه همگن سازی شاید عملی ترین شیوه کنترل در تحقیقات علی- مقایسه ای باشد. در این تحقیق دو گروه کودکان آزاردیده و کودکان عادی از لحاظ متغیر سن همگن گردیدند.
۳-۳- جمعیت آماری
جامعه آماری عبارت است از کلیه عناصر و افرادی که در یک مقیاس جغرافیایی مشخص (جهانی، منطقه‌ای، محلی و یا مکانی) دارای یک یا چند صفت مشترک باشند (حافظ‌نیا، ۱۳۸۹)
جامعه آماری عبارت است از گروهی از افراد، اشیاء یا حوادث که حداقل دارای یک صفت یا ویژگی مشترک هستند (سرمد و همکاران، ۱۳۸۳).
جامعه آماری پژوهش حاضر کودکان آزار دیده ۱۴-۱۰ سال شهر بیرجند در سال ۱۳۹۱ می‌باشند که حداقل یکی از انواع کودک آزاری جسمی یا غفلت و مسامحه را تجربه نموده و تجربه کودک آزاری آن‌ ها به اورژانس اجتماعی گزارش شده و مورد تایید قرار گرفته است و در این مرکز دارای پرونده می‌باشند.
۳-۴- روش نمونه گیری
در این پژوهش کلیه کودکان آزاردیده ۱۴-۱۰ ساله که در سال ۱۳۹۱ به مرکز اورژانس اجتماعی شهرستان بیرجند مراجعه نموده اند و یکی از انواع کودک آزاری جسمی و غفلت و مسامحه را گزارش نموده اند و کودک آزاری آنها تایید شده است ، مورد مطالعه قرار گرفته اند.

 

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت jemo.ir مراجعه نمایید.