ژانویه 20, 2021

سامانه پژوهشی – مطالعه تطبیقی و ویژگی های حق بر غذای کافی در ایران و …

این گزارشگر هم به کمیسیون حقوق بشر (اکنون شورا) و هم به مجمع عمومی سازمان ملل متحد گزارش می دهد . گزارشگر ویژه اختیارات گسترده ای در زمینه تحقیق و بررسی در موارد، موضوعات و وضعیت های مرتبط با حق بر غذا و ارائه پیشنهاد دارد البته لازم به ذکر است که گزارش اول حق بر غذا در زمان فعالیت کمیسیون حقوق بشر تعیین گردید.
نخستین گزارشگر ویژه حق بر غذا ژان زیگلر[۱۵۶]، جامعه شناس سوئیسی بود که در دوران حضورش در منصب گزارشگر ویژه حق بر غذا گزارش های فراوانی در زمینه های امکان اقامه دعوا در زمینه حق بر غذا، جنسیت، تقابل تجارت بین الملل و حقوق بشر دوستانه بین المللی داشته و مأموریت هایی نیز به نیجر، برزیل، بنگلادش و سرزمین های فلسطین اشغالی نمود.[۱۵۷]
پس از پایان مأموریت گزارشگر اول ویژه حق بر غذا در سال ۲۰۰۸ میلادی، پروفسور اولیویر دو شوتر[۱۵۸] به عنوان دومین گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در زمینه حق بر غذا از سال ۲۰۰۹ میلادی این سمت را عهده دار شده است. یکی از مهم ترین اقدامات دو شوتر شرکت در اجلاس وزرایی سازمان تجارت جهانی و تدوین گزارشی در تلاش برای ایجاد تعادلی میان حقوق کشاورزان خرده پا و مردمان محلی بر حق بر غذای کافی و اصول تجارت جهانی است.
در حقیقت هدف گزارشگران ویژه حق بر غذا، تلفیق تلاش ها برای تبیین حق بر غذای کافی و تلاش های اجرای و اعمال این حق است.
اختیارات گزارشگر ویژه حق بر غذا گسترده بوده و موارد زیر را در بر می گیرد:
تشویق به تحقق کامل حق بر غذا و ترغیب پذیرش معیارهای آن در سطوح ملی، منطقه ای و بین‌المللی؛
جستجو برای یافتن راه هایی برای غلبه بر موانع موجود و در حال ظهور در راه تحقق حق دسترسی به غذا؛
ایجاد انگیزه و جلب توجه به وضعیت حق بر غذا از منظر جنسیتی و سن افراد؛
تدوین و پیشنهاد راهکارهایی برای اجرا و تحقق هدف اول اعلامیه توسعه
هزاره و حق بر غذا، به ویژه با در نظر گرفتن اهمیت مشارکت و هم یاری بین المللی در این زمینه؛
ارائه پیشنهادهای قابل اجرا در زمینه تحقق تدریجی حق بر غذا؛
همکاری کامل و تنگاتنگ با دولت ها، سازمان های بین المللی و سازمان های مردم نهاد، کمیته حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و تمامی فعالان مرتبط در زمینه حق بر غذا؛
مشارکت و حضور در کنفرانس ها و رخدادهای بین المللی مرتبط[۱۵۹]
۳ – برنامه جهانی غذا
برنامه جهانی غذا[۱۶۰]، نهاد اعطاکننده کمک های غذایی مستقیم سازمان ملل متحد است که از سال ۱۹۶۳ میلادی فعالیت خود را آغاز نموده است. برنامه جهانی غذا در ابتدا یک برنامه عمل سه ساله توسط فائو بود، اما پس از مدتی از نظر ابعاد رشد چشمگیری کرده و در عمل مستقل از فائو عمل می نماید. این نهاد در هنگام بروز خشکسالی یا قحطی در کشورهای در حال توسعه، کمک غذایی برای آسودگی مردم فراهم می آورد. برنامه جهانی غذای سازمان ملل متحد بزرگ ترین سازمان بشردوستانه جهت مبارزه با گرسنگی است. در سال ۲۰۱۱، این برنامه به بیش از نود میلیون نفر در بیش از هفتاد کشور کمک های غذایی ارائه نمود.[۱۶۱]
برنامه جهانی غذا با انجام طرح هایی که غذا را به عنوان وسیله ای برای توسعه دانش و آموزش بیشتر به کار می گیرند، به مردمان فقیر و گرسنه کمک می نماید تا امنیت غذایی خود را در آینده به دست آورند. برای مثال، برنامه جهانی غذا برای بیش از بیست میلیون کودک در نقاط مختلف جهان، در طول سال تحصیلی وعده های غذایی فراهم می کند این عمل، خانواده ها را تشویق می نماید تا کودکان خود را به مدرسه بفرستند و در نتیجه به آنها کمک می کند تا آینده بهتری برای خود بسازند.
به طور کلی، برنامه جهانی غذا پنج هدف استراتژیک دارد که عبارتند از:
۱- نجات جان افراد و حمایت از امرار معاش در مواقع اضطراری؛
۲- جلوگیری از گرسنگی حاد و سرمایه گذاری برای آمادگی در مقابل بلایای طبیعی و کاهش اثرات آن؛
۳-بازگرداندن و بازسازی زندگی پس از جنگ و بلایای طبیعی و یا در شرایط گذار؛
۴- کاهش گرسنگی مزمن و کمبود تغذیه و
۵- تقویت توانایی ملت ها برای مهار گرسنگی از طریق سیاست های واگذاری و خرید محلی.
باوجود تمام مشکلات و سختی های پیش روی فعالیت های برنامه جهانی غذا، این برنامه را می توان یکی از موفق ترین برنامه های اجرا شده توسط سازمان ملل متحد دانست.
۴ – صندوق بین المللی برای توسعه کشاورزی
صندوق بین المللی برای توسعه کشاورزی[۱۶۲]، پس از کنفرانس غذای جهانی ۱۹۷۴ میلادی و به عنوان نهاد زیرمجموعه سازمان ملل متحد در سال ۱۹۷۷ میلادی، ایجاد شد.‌[۱۶۳] صندوق بین المللی برای توسعه کشاروزی (ایفاد) به این منظور ایجاد شد تا وسایل لازم را برای توسعه طرح های کشاورزی و روستایی
ارائه دهد. این صندوق، وام ها و ضمانت های لازم را برای کمک های کوچک در کشاورزی می‌پردازد.
هدف نهایی صندوق بین المللی برای توسعه کشاورزی، کمک به کشورهای در حال توسعه در برخورد با فقر روستایی و بهبود وضع تولید غذا و تغذیه از طریق سرمایه گذاری برای حذف فقر است. قسمتی از فعالیت های این صندوق در مورد زنان روستایی است که از نظر غذایی با مشکل روبه رو هستند.[۱۶۴]
یکی از مهم ترین اقدامات صندوق بین المللی توسعه کشاورزی برای مبارزه با فقر و گرسنگی در جوامع روستایی، به ویژه در فقیرترین مناطق جهان، اختصاص اعتبار و اعطای وام به کشاورزان خرده پای فقیر آن مناطق است. حدود نهصد میلیون نفر ؛ یعنی ۷۵ درصد از ۱/۲ میلیارد انسان به شدت فقیر جهان، در مناطق روستایی زندگی می کنند .
بنابراین صندوق ایفاد، برای برطرف کردن فقر روستایی اولویت قائل است . همچنین صندوق ایفاد طرح های مشارکتی کشاورزی پایدار را در این مناطق با مشارکت جوامع روستایی، اعم از زن و مرد، ترتیب می دهد. صندوق ایفاد، تاکنون بیش از ۵/۹ میلیارد دلار در ۷۳۲ پروژه بیش از سیصد میلیون فقیر روستایی را در کشورهای کمتر توسعه یافته تحت پوشش قرار داده است، سرمایه گذاری نموده است.[۱۶۵]
صندوق توسعه کشاورزی همکاری نزدیکی با فائو دارد و به برنامه های فائو کمک های مالی می کند. با این حال عمده فعالیت صندوق کمک به دولت ها است. با توجه به موارد بیان شده از یک سو، و تداوم بحران گرسنگی در سطح جهانی از سوی دیگر، باید اذعان نمود که برنامه ها و تلاش های متعدد انجام شده در قالب برنامه ها، سازمان ها و نهادهای فوق الذکر و برخی سازمان های دیگر از جمله بانک جهانی، صندوق کودکان یونیسف و غیره، به نتایج مناسبی نرسیده و نیاز به ایجاد رهیافت نوینی در این زمینه در سطح جهانی احساس می شود. یکی از ویژگی های این رهیافت می تواند، بر هماهنگ نمودن و یکپارچه سازی فعالیت های سازمان ها و نهادهای سازمان ملل متحد باشد. در همین راستا و پس از اوج گیری بحران غذای جهانی در سال ۲۰۰۸ میلادی، ضرورت حمایت سیاسی و مالی از تداوم، بهبود و اصلاح اقدامات سازنده در زمینه مبارزه با گرسنگی، با مشارکت گسترده جامعه جهانی مورد تأکید قرار گرفت. این وضعیت بر اساس چارچوب استراتژیک تدوین شده توسط کارگروه عالی رتبه سازمان ملل متحد در مورد بحران جهانی غذا[۱۶۶] تحت بررسی قرار گرفت. این کارگروه در آوریل ۲۰۰۸ تأسیس شد تا نظام ملل متحد برای اتخاذ رویکردی هماهنگ و منسجم برای یافتن راه کارهای مناسب به منظور پایان دادن به بحران امنیت غذایی فعال شود. در جولا ی ۲۰۰۸، کارگروه چارچوب عمل کاملی تدوین و منتشر نمود که در آن موضع مشترک اعضای آن در قبال اعمالی که در کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت باید در مبارزه با بحران غذایی انجام شوند را مشخص می کند؛ اعمالی که به ایجاد امنیت غذایی در سطوح ملی، منطقه ای و جهانی می‌انجامد.[۱۶۷]
۵ – نقش سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد در تحقق حق بر غذا
سازمان های تخصصی زیر مجموعه سازمان ملل با هدف کمک به بهبود استانداردهای زندگی در سراسر جهان تأسیس شده و در بخش های ویژه ای فعالیت دارند. این گونه سازمان های تخصصی از طریق تأ‌مین منابع مالی و تجهیزات، مطالعات علمی و کمک های تخصصی در زمینه های ویژه، فعالیت خود را به کشورهای عضو سازمان ملل ارائه می کنند.
یکی از سازمان های تخصصی ملل متحد که در زمینه حق بر غذا فعالیت های بسیار گسترده ای انجام داده و به تعبیری متولی اصولی اجرای این حق در سطح بین المللی قلمداد می شود، سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو ) است .
به موجب اساسنامه این سازمان، هدف فائو ارتقای سطح تغذیه و استاندارد زندگی و تضمین رهایی بشر از گرسنگی است. تعقیب سیاست ها و رویه های مشارکتی پایدار در زمینه های غذایی، کشاورزی، شیلات، جنگل داری و توسعه روستایی، سیاست هایی که باتوجه به ویژگی چند کارکردی کشاورزی برای تحقق منابع غذایی مطمئن و کافی در سطوح محلی، ملی، منطقه ای و جهانی و مقابله با قحطی و بیابان زایی و افات ضروری اند. فائو فعالیت ها و برنامه های متعددی در زمینه توسعه، توسعه پایدار، امنیت غذایی و مبارزه با گرسنگی انجام داده است .[۱۶۸]
این فعالیت ها، در زمینه های مختلف حقوقی، اجرایی، مراقبتی و کمک رسانی انجام می گیرد.
یکی از اقدامات فائو در زمینه حق بر غذای کافی، تشکیل اجلاس جهانی امنیت غذایی[۱۶۹] یا به اختصار اجلاس جهانی غذا [۱۷۰] است. تاکنون سه اجلاس جهانی غذا با تلاش فائو تشکیل شده است. نخستین اجلاس را فائو در ۱۹۹۶ تشکیل داد . این اجلاس با حضور ۱۱۲ نفر از رهبران حکومت ها و دولت های جهان تشکیل شد و به امضای اعلامیه رم انجامید که آرمان به نیم رساندن تعداد افرادی که از گرسنگی رنج می برند تا سال ۲۰۱۵ را تبیین نمود. در آن اجلاس، دولت ها یک برنامه عمل که در آن تعهداتی را برای دولت ها مقرر کرده است، تدوین نمودند.[۱۷۱]
برنامه عمل مشتمل بود بر اصول کلی عملکردی از قبیل: تعقیب سیاست ها و رویه های مشارکتی پایدار در زمینه های غذایی، کشاورزی، شیلات، جنگل داری و توسعه روستایی، سیاست هایی که با توجه به ویژگی چند کارکردی کشاورزی برای تحقق منابع غذایی مطمئن و کافی در سطح خانوار، ملی، منطقه ای و جهانی و مقابله با قحطی و بیابان زایی و آفات ضروری اند . همچنین تشویق تخصیص بهینه و استفاده از سرمایه گذاری عمومی و خصوصی برای تشویق منابع انسانی، غذای پایدار، کشاورزی، سیستم های شیلات، جنگل داری و توسعه روستایی در دستور کار قرار گرفت.[۱۷۲]
علاوه بر این در دستورالعمل های فائو در زمینه حق بر غذا، رهنمودهایی کلی برای اطمینان از دسترسی پایدار، بدون تبعیض و ایمن به منابع و سرمایه هایی نظیر شغل، زمین، آب و منابع ژنتیک برای غذا و کشاورزی ارائه شده است[۱۷۳] ‌ فائو برای اجرای هرچه بهتر دستورالعمل های خود در زمینه تحقق حق بر غذا در سطح داخلی، تعدادی راه کارهای عملی بدین شرح تدوین نموده است :
۱- قانون گذاری در زمینه حق بر غذا؛
۲- روش های نظارتی بر اجرای حق بر غذای کافی؛
۳- روش های برآورد میزان تحقق حق بر غذا؛
۴- آموزش در مورد حق بر غذا؛

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.