دانلود مقاله میزان مطالعه و ایران باستان

  • تاریخچه‏ى پژوهش
    « تاریخچه‏اى از علم و مطالعه در ایران »
    در نگرش کلى به روند علم و مطالعه و آشنایى به اصول و میزان مطالعه در ایران اسلامى به چند برداشت کلى مى‏توان دست یافت، اول اینکه در هیچ یک از دوره‏هاى تاریخى قبل و پس از اسلام جامعه ایرانى از وجود هسته‏هاى فرهنگى تهى نبوده و برعکس در برخى ادوار پایه گذار بعضى از سنت‏هاى نوین در فرهنگ جهانى نیز گردیده است و دوم اینکه با پژوهشى کوتاه و گذرا مى‏توان نتیجه گرفت که مدیران و دانشمندان « ایرانى » در بنیان گذارى و رونق بسیارى از مراکز فرهنگى که در ایران و دیگر نواحى ممالک اسلامى ایجاد گشتند نقش عمده‏اى داشتند سنّت آموزش عالى و رونده، پژوهش علمى در جهان اسلام با الهام از تعالیم دین جدید، یعنى اسلام، و با بهره‏گیرى فرهنگى ایران باستان، هند و یونان و اسکندریه در بسترى نوین افتاد.
    در ایران اسلامى و در دیگر ممالک اسلامى، دانشگاه‏هاى جدیدى تاسیس شدند و بیمارستان‏ها و رسد خانه‏ها و کتاب خانه‏هاى تازه‏اى، که ضمناً نقش مراکز آموزشى و پژوهشى را نیز داشتند پدید آمدند.
    افزون بر این‏ها، آموزش گروهى و مطالعات عمومى در مساجد اسلامى و نیز در انجمن‏هاى فرهنگى و در خانقاه‏ها و حتى در خانه‏ها مطالعات خصوصى رواج یافت. گاهى نیز جمعى از طالبان دانش به دور یک شخص دانشمند گرد مى‏آمدند و با »حلقه زدن« به دور او و شنیدن گفته‌هایش از محضر او بهره مى‏گرفتند.
    از همین جا بود که سنت حقله‏هاى آموزشى و حلقه‏هاى منتسب به اساتید ویژه پدید آمد. این حلقه‏هاى آموزشى گاهى در مدارس، زمانى در مساجد و دیر گاهى نیز در خانقاها و منزل‏ها تشکیل مى‏گردیدند.
    نخستین مرکز فرهنگى و مطالعاتى در جهان اسلامى که ایرانیان در تاسیس و رونق آن نقشى بس عظیم داشتند بیت الحکمه (خانه‏ى دانش) در بغداد بود بیت الحکمه در سال (815م/200ه) به دستور مامون خلیفه ایرانى نژاد عباسى در بغداد تأسیس گردید.
    بیت‌الحکمه بیش از آنکه یک دانشگاه یعنى یک مرکز آموزش عالى عمومى باشد یک مرکز پژوهشى و آموزش انفرادى به شمار مى‏رفت این مرکز شامل کتابخانه‏اى عظیم، که گویا درحدود یک میلیون کتاب داشته، بوده و ضمناً رصد خانه‏اى را نیز شامل مى‏شده است.
    در سده چهاردهم هجرى که دوره نافرمانروایى آل بویه در برخى نقاط ایران بود، مراکز فرهنگى چندى بر دست عضدالدوله دیلمى و دیگر حکمرانان آن خاندان در ایران و بغداد ایجاد گردیدند کتابخانه‏ى بزرگ فارس و بیمارستان عضدى بغداد و رصد خانه‏ى بغداد چند هسته‏ى بزرگ فرهنگى بودند مطالعات گسترده و سنّت آموزش عالى در سرزمین خراسان و بویژه شهر نیشابور از دیر باز روایى داشته و فرهنگیان آن سامان نه تنها در دیار خویش بلکه در جاهاى دیگر نیز به تداوم آن سنت و اشاعه فرهنگ کمک فراوانى نموده‏اند.
    مدارس خراسان پیش از سده پنجم هجرى یعنى پیش از آنکه سلسله مراکز فرهنگى موسوم به نظامیه تأسیس گردند، دایر بودند و چنانکه خواهیم دید مدیران و دانشمندان دانشگاه‏هاى خراسان در ایجاد نظامیه‏ها نیز نقش شامخى داشته‏اند.
    “مؤسسات آموزش عالى و مطالعاتى در شهر نیشابور قبل از تأسیس نظامیه‏هاى مشهور وجود داشته‏اند عبارت بوده‏اند از:
    (1) مدرسه ابن نورک (در گذشته به سال 406 هجرى)
    (2) مدرسه بیهقیه، منتسب به بیهقى متفکر و مورخ نامى (در گذشته به سال 405 هجرى)
    (3) مدرسه سعدیه از آثار نصربن سبکتکین برادر محمود غزنوى حکمران در زمان غزنویان
    (4) مدرسه اسماعیل استرآبادى واغظ و صوفى
    (5) مدرسه ابوالسحق
    (6) مدرسه نظام الملک در نیشابور که براى امام الحرمین در زمان سلطنت الب ارسلان حکمران سلجوقى تأسیس گشت.
    در حدود سال 330 هجرى قمرى دانشگاه بزرگ دیگرى در نیشابور ایجاد شد که به نام دارالسنّه مشهور گردید و موقوفات بسیار براى آن اختصاص داده شد که کتابخانه معتبر و معروفى نیز داشت.
    سنت تاسیس دانشگاه‏ها در ایران در دوران اسلامى بر دست نظام الملک طوسى وزیر دودمان سلجوقیان صورت گرفته است که روندى براى مرحله‏اى جدید در سنت دانشگاه آموزش عالى در جهان پدید آمد.
    نظامیه بغداد معروف‏ترین و بزرگ‏ترین مدرسه نظامیه‏اى بود که به دست نظام الملک تاسیس شد که بناى آن در سال 457 شروع و در سال 459 هجرى گشایش یافت . که در این مدرسه مدرسانى بنام به تدریس اشتغال داشتند که یا ایرانى بودند و یا در مکتب ایرانیان تربیت شده بودند این مدرسان سده‏ى پنجم هجرى عبارت بودند از:
    ـ ابو زکریا یحیى بن على خطیب تبریزى (در گذشته به سال 495)
    این نوشته در مقالات و پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.