دانلود مقاله حافظه دراز مدت و اعتماد به نفس

پس از طى مراحل خواندن فعالانه، بایستى حتماً مطالب خوانده شده را بدون مراجعه به متن و کاملاً با استفاده از حافظه، در ذهن خود یادآورى کرده (مرور ذهنى) و براى خود بازگو نموده و توضیح دهیم (گفتن یا نوشتن یا هر دو) این مرحله در یادگیرى نقش بسیار مهم و تأثیر فوق العاده دارد، که عبارتنداز: سازماندهى مطالب، به یاد سپارى خوب، تثبیت و جایگزینى شدن آموخته‏ها درحافظه دراز مدت، ایجاد آمادگى و حضور ذهن و بالاخره نقش بسیار مهم و یکى از عوامل اصلى موفقیت در امتحانات. این مرحله در واقع مرور و تکرار فعالانه درس مى‏باشد که یکى از اصول مهم یادگیرى است.
اگر در این مرحله بسیار مهم را انجام ندهیم و فقط به خواندن محض و یک جانبه بپردازیم فراگیرى هوشمندانه و فعال نخواهیم داشت و این یادگیرى (یادگیرى منفعلانه) باعث مى‏شود على رغم تلاش و وقت زیادى که صرف خواندن مى‏کنیم بازدهى مطلوب را به ویژه در هنگام به یادآوردن و انتقال آموخته‏ها نداشته و در مواقع امتحانات مشکل و وقفه ذهنى ایجاد شود.
5ـ مرحله T یا مرحله امتحان (خود آموزى)
این مرحله همانگونه که از نام آن پیداست مرحله ارزیابى میزان یادگیرى خود و به عبارتى خود آزمونى و خود سنجى است. سئوالات ،تمرینات و مسائل پایان فصل کتاب‏هاى درسى به همین خاطر آورده شده است و انجام دقیق و فعالانه آن‏ها حائز اهمیت بسیار مى‏باشد. در این مرحله غالباً ضرورت مى‏یابد مطالب خوانده شده را مجدداً مرور نمائیم ، حال باید توانسته باشیم سئوالاتى را که در مرحلهQ از خود کرده‏ایم به خوبى پاسخ دهیم. در این مرحله ممکن است لازم بدانیم که بعضى از مطالب فصل را مجدداً بخوانیم و حتى در صورت لزوم نقاط ابهام خود را از استاد سئوال نماییم (رفع اشکال) اگر کتابى که خوانده‏ایم سئوالات و تمرینات از پیش تدوین شده نداشت خود باید به طرح سئوالات و پاسخگویى به آن‏ها اقدام نماییم. حل تمرینات و مسائل هر فصل یادگیرى ما را کاملاً و عمیق مى‏کند و خصوصاً باید توجه داشته باشیم که حتماً سعى کنیم خود مسائل را حل کنیم و حتى اگر موفق به حل کامل آن‏ها نشدیم ولى تفکر عمیق درمورد آن‏ها بسیار ارزنده است. با انجام مرحله T در مى‏یابیم که تاچه اندازه مطالب را خوب و عمیق فهمیده‏ایم و چقدر به آن‏ها تسلط یافته‏ایم و مى‏فهمیم کم آیا به پله‏هاى کاربرد ـ تجزیه و تحلیل و ترکیب (حیطه شناختى یادگیرى) رسیده‏ایم یا نه. باانجام تمرینات و سعى در حل فعالانه مسائل خود، متوجه مى‏شویم که کدام قسمت‏ها را به خوبى فرا گرفته‏ایم و کدام قسمت‏ها را هنوز خوب نیاموخته‏ایم و نکات ابهام و ضعف مان در کدام مطالب است و همچنین در مى‏یابیم که چه مطالبى دشوارتر بوده و باید توجه و دقت بیشترى به آن‏ها بنماییم:
Widget not in any sidebars

یکى از دلایل عمده و اصلى نگرانى اضطراب در هنگام امتحان رعایت نکردن مراحل است یعنى فراگیرنده چون مطالب خوانده شده را در ذهن خود سازماندهى و انسجام نداده و میزان یادگیرى و احاطه و تسلط خود به مطالب را نسنجیده است و به عبارتى از کم و کیف آموخته‏هاى خود آگاهى ندارد، در نتیجه از اطمینان و اعتماد به نفس کافى برخوردار نیست و لذا دچار نگرانى و اضطراب ‏مى‏شود که‏ در وقفه‏ و اشکال ‏در پاسخ‏گویى ‏به‏ سئوالات‏ امتحان ‏ایجاد مى‏کند
6ـ مرحله C یا مطالعه مستمر (درس خواندن پیوسته)
منظور ازمرحله C که مرحله‏اى فوق العاده حائز اهمیت حائز اهمیت است رعایت سه اصل مهم زیر مى‏باشد:
1ـ اصل توزیع یادگیرى
2ـ اصل تکرار فعالانه
3ـ اصل یادگیرى و یادآورى و تکرار تدریجى و مستمر
1ـ اصل توزیع یادگیرى: یعنى دوره‏هاى مطالعه را باید از نظر طول زمانى و موضوع درسى به طور حساب شده تنظیم نمود. متخصصان روانشناسى یادگیرى ثابت کرده‏اند که زمان مطالعه و یادگیرى یک درس نباید طولانى باشد. اگر زمان مطالعه یک درس در هر جلسه از مقدار مشخصى بیشتر شود میزان یادگیرى کاهى مى‏یابد. (نمودار2ـ1) مثلا دانشجوئى که مى‏خواهد هفته‏اى 18 ساعت درس فیزیک مطالعه کند بهترین حالت این است که در شش روز از هفته هر روز به مدت 3 ساعت مطالعه نماید. به جاى این که مثلا 3 روز و روزى 6 ساعت یا در 2 روز و روزى 9 ساعت بخواهد مطالعه کند.
در مورد تنوع دروس مورد مطالعه نیز همین طور است. یکنواختى موضوع و عدم تنوع باعث ایجاد خستگى و ملالت و کاهش دقت و تمرکز و در نتیجه کاهش میزان یادگیرى مى‏شود.
مثلا اگر در هفته روزى 6 ساعت مى‏خواهیم مطالعه کنیم به جاى این که هر 6 ساعت یک روز ریاضى و روز دیگر شیمى و… بخوانیم صحیح است که در هر روز 3 ساعت ریاضى و 3 ساعت شیمى مطالعه کنیم. یا مثلا به جاى این که یک هفته را کلاً ریاضى و یک هفته را کلاً شیمى و یک هفته را کلاً زبان بخوانیم باید در طول هفته مطالعه همه‏دروس‏رابه‏طورمتناسب‏وعادلانه‏اى‏توزیع‏نماییم.
2ـ اصل تکرار فعالانه: تکرار یکى از عوامل بنیادى و بسیار نیرومند در عمل حافظه و یادسپارى است باید هرچه را که یاد مى‏گیریم براى تثبیت آن در حافظه دراز مدت تکرار کنیم. یادگیرى و تکرار هر درس را باید در فاصله‏هاى زمانى انجام دهیم و نباید کوشش کنیم که همه را یک باره و در یک زمان به خاطر بسپاریم. بین یادگیرى و تکرار آن نباید فاصله طولانى ایجاد شود. تکرارهاى بعدى نیاز به زمان زیادى ندارند و در حداقل زمان براى مرور، بیشترین بازدهى‏رادارند.
اگر مطلبى را که یاد گرفته‏ایم قبل از آن که فراموش کنیم یاد آورى و تکرار نماییم »تکرار فعالانه« نمودار(2ـ2) انجام داده‏ایم که‏در تثبیت طولانى و عمیق آموخته‏ها نقش بسیار مهم دارد، اما اگر زمان یادآورى و تکرار به تأخیر افتد و مطلب یاد گرفته شده را فراموش کنیم بعد بخواهیم آن را تکرار کنیم، تکرار منفعلانه (نمودار3ـ2) انجام داده‏ایم. در این حالت چون قسمت‌هایى از مطالب فراموش شده‏اند نمى‏توانیم آن‏ها را به خوبى در ذهن به یاد آوریم و لذا ناگزیریم متن را دوباره به قصد یادگیرى بخوانیم که همه باعث اتلاف وقت مى‏شود و هم اینکه بازدهى بسیار کمى دارد. لذا باید دقت داشته باشیم که هر مطلبى را که یاد گرفته‏ایم باید قبل از فراموشى و به ابهام فرو رفتن کاملا یاد آورى و تکرار نماییم.
3ـ اصل یادگیرى: یادآورى و تکرار تدریجى و مستمر و بالاخره با توجه به دو اصل قبلى، مهم‏ترین نکته‏اى که به عنوان دستور کار کلى باید توجه کنیم (و متاسفانه عده زیادى از دانش‏آموزان و دانشجویان از آن غفلت مى‏ورزند) مصداق این ضرب المثل معروف است که مى‏گوید: »رهرو آنست که آهسته و پیوسته رود«. طى کردن راه درس خواندن هم همین طور است یعنى باید در هر دوره یادگیرى (مثلا در طول یک ترم) مطالعه و یادگیرى به صورت تدریجى و مستمر و پیوسته باشد. زیرا غالب ما اهمیت و نقش بسیار مهم آن را مى‏دانیم اما متاسفانه بر اثر عادت نسبت به آن اهمال و غفلت مى‏ورزیم اینکه درس هر روز را باید همان روز یاد گرفت و فردا و فرداها آن را تکرار کرد و درس دیروز را امروز تکرار و درس فردا را هم امروز مرور نماییم. بایستى عادت‏هاى غیر اصولى انباشته کردن درس‏ها و محول کردن خواندن آن‏ها به روزهاى امتحان و اصطلاحاً شیوه شب امتحان خوانى را ترک نمود. اگر چنانچه به موفقیت و کامیابى تحصیلى خود علاقمندیم و اگر مى‏خواهیم از درس خواندن خود به جاى ملالت و کسلى، لذت ببریم. (درس خواندن فعالانه).
یکى از روانشناسان یادگیرى چنین مى‏گوید: »درس خواندن را نباید تا آخرین فرصت در روز آمادگى براى امتحان به تاخیر انداخت، بلکه باید آن را درسراسردوره‏متناسب‏وعادلانه‏توزیع‏کرد«.
همانگونه که در ابتدا گفته شد این مراحل و اصول، پایه‏اى بنیادى و مطالعه درس خواندن علمى است که بازدهى و ثمربخش فوق العاده آن‏ها کاملا به ثبوت رسیده و متضمن آرامش و اطمینان خاطر در هنگام امتحانات و موفقیت در تحصیل مى‏باشد. ذکر این نکته حائز اهمیت است که بسیارى از دانش‏آموزان و دانشجویان وقتى با این روش آشنا مى‏شوند. در اهمیت و بازدهى حتمى آن تردیدى ندارند و بلافاصله سعى در انجام و به کار بستن آن مى‏نمایند، اما برخى به دلیل عادت‏هاى قبلى و خو گرفتن به روش‏هاى سنتى خود، احساس مى‏کنند که در موقع عمل اجراى آن کمى برایشان دشوار است که همانطور که گفته شد این فقط به خاطر عادت ذهنى به روش‏هاى قبلى است مثلا برخى که ذهن خود را به بازدهى مطالب عادت نداده‏اند، یعنى هیچگاه تا قبل از جلسه امتحان مطالب را براى خود بازگو نمى‏کنند لذا مرحله بازدهى کمى برایشان مشکل به نظر مى‏رسد و یا برخى فکر مى‏کنند که این روش وقت زیادى را مى‏گیرد در حالیکه اصلاً این طور نبوده بلکه کاملاً برعکس و در مقایسه با سایر روش‏هاى یادگیرى هم وقت کم‏ترى مى‏خواهد و هم از بازدهى بسیار بالا و اثر یادگیرى طولانى برخوردار است. اجرا نمودن و خو گرفتن این دستورالعمل فقط نیاز به کمى همّت و صبر و حوصله و »هرگز مایوس نشدن« دارد و یاچندین بار تمرین به سرعت معمولى شده و پس از مدتى بسیار کوتاه به صورت عادت خواهد آمد. لذا توصیه مى‏شود حداقل یک بار درست تجربه کنید مطمئن باشید که اگر به موفقیت تحصیلى خود علاقمند باشید دیگر هرگز آن را ترک نکرده و حتماً اجراى آن را ادامه خواهید داد. و به زودى عادت خواهد شد و از نتایج مطلوب آن خرسند خواهید بود.

شکل(1ـ2) روند علمى و اصولى درس خواندن

شکل(2ـ2) روند غیر علمى و ناصحیح درس خواندن (حداقل بازدهى)