استانداردگذاری و تعیین وضعیت مطلوب هر شاخص و استراتژی توسعه صنعتی کشور


Widget not in any sidebars

وردر و دیویس معتقدند: ارزیابی عملکرد فرایندی است که عملکرد شاغلین با آن اندازه‌گیری می‌شود و هنگامیکه درست انجام شود کارکنان، سرپرستان، مدیران و نهایتا سازمان از آن بهره‌مند خواهد شد.
کاسیو ارزیابی عملکرد را توصیف نظام‌دار نقاط قوت و ضعف عملکرد فرد یا گروه در رابطه با اجرای وظایف محوله تعریف می‌کند.
ارزیابی عملکرد در بعد نحوه استفاده از منابع و امکانات در قالب شاخص‌های کارایی بیان می‌شود. اگر در ساده‌ترین تعریف، نسبت ورودی به خروجی را کارایی بدانیم، نظام ارزیابی عملکرد در واقع میزان کارایی تصمیمات مدیریت در خصوص استفاده بهینه از منابع و امکانات را مورد سنجش قرار می‌دهد.
ارزیابی عملکرد در بعد سازمانی معمولا مترادف با اثربخشی فعالیت‌ها است. منظور از اثربخشی میزان دستیابی به اهداف و برنامه‌ها با ویژگی کارا بودن فعالیت‌ها و عملیات است.
به‌طور کلی ارزیابی عملکرد به فرایند سنجش و اندازه‌گیری عملکرد دستگاه‌ها در دوره‌های مشخص به‌گونه‌ای که انتظارات و شاخص‌های مورد قضاوت برای دستگاه ارزیابی شونده شفاف و از قبل به آن ابلاغ شده باشد، اطلاق می‌گردد.».[9]
2-4. ﻣﻔﻬﻮم ﮐﺎراﯾﯽ
ﮐﺎراﯾﯽ در ﻣﻔﻬﻮم ﻋﺎم آن ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی درﺟﻪ و ﮐﯿﻔﯿﺖ رﺳﯿﺪن ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اﻫﺪاف ﻣﻄﻠﻮب اﺳﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﯾﮏ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪه در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﺎرا ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﮐﻠﯿﻪ اﻫﺪاف ﺗﻮﻟﯿﺪی ﮐﻪ ﺑﺮای او در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺮﺳﺪ. ﻣﻔﻬﻮم ﮐﺎراﯾﯽ ﻋﻤﻮﻣﺎ در ﺳﻪ ﺳﻄﺢ ﻣﺨﺘﻠﻒ، ﺧﺮد، ﺳﻄﺢ ﺻﻨﻌﺖ ﯾﺎ ﺳﺎزﻣﺎن و ﺳﻄﺢ ﮐلان ﺑﻪ‌ﮐﺎر ﺑﺮده ﻣﯽ‌ﺷﻮد[ ] .
2-5. فرایند ارزیابی عملکرد
هر فرایندی شامل مجموعه‌ای از فعالیت‌ها و اقدامات با توالی و ترتیب خاص منطقی و هدف‌دار می‌باشد. در فرایند ارزیابی عملکرد نیز هر مدل و الگویی که انتخاب شود، طی مراحل و رعایت نظم و توالی فعالیت‌های زیر ضروری می‌باشد.
2-1-5. تدوین شاخص‌ها و ابعاد و محورهای مربوطه و تعیین واحد سنجش آن‌ها
شاخص‌ها مسیر حرکت سازمان‌ها را برای رسیدن به اهداف مشخص می‌کند. نگاه اول در تدوین شاخص‌ها متوجه چشم‌انداز، مأموریت، اهداف کلان، راهبردهای بلندمدت و کوتاه‌مدت و برنامه‌های عملیاتی، و به فعالیت‌های اصلی متمرکز می‌شود. منابع احصاء و اقتباس برای تدوین شاخص‌‌های ارزیابی عملکرد سازمان‌های دولتی، قوانین و مصوبات مجلس و هیات دولت و برنامه‌های توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و هم‌چنین سند چشم‌انداز بیست ساله کشور و استراتژی توسعه صنعتی کشور می‌باشد. در بخش غیردولتی اساسنامه و برنامه‌های عملیاتی و سهم بازار و هر هدفی که مد نظر سازمان می‌باشد ملاک قرار می‌گیرد.
برای کمپانی‌ها و گروه‌های صنعتی که چندین شرکت را تحت پوشش دارند می‌توان شاخص‌هایی را در ابعاد عمومی مشترک و در ابعاد اختصاصی هریک از آن‌ها با توجه به وظایف و فعالیت و تکنولوژی و محصول و منابع و مسؤلیتی که دارند تدوین نمود.
شاخص‌های ارزیابی عملکرد تدوین شده باید ویژگی‌هایی داشته باشند که عبارتند از
مخصوص، معین و مشخص باشد. یعنی شاخص‌ جامع و مانع، شفاف و ساده و واضح و رسا و صریح باشد به‌طوری ‌که برداشت یکسانی از مفاهیم ایجاد نماید.
قابل اندازه‌گیری باشد. سنجش آن‌ها به سادگی مقدور باشد. یعنی علاوه بر عملکرد کمی، قابلیت تعریف عملکرد کیفی شاخص در قالب‌های متغیر کمی را نیز داشته باشد.
قابل دستیابی باشد.
واقع‌گرایانه باشد. یعنی با فعالیت‌ها و ماموریت‌ها و خط مشی و راهبردهای واقعی سازمان و با حوزه‌های حساس و کلیدی عملکرد سازمان مرتبط باشد.
چهارچوب و محدوده زمانی، یعنی شاخص دوره ارزیابی معین داشته باشد.
بانک اطلاعاتی، یعنی ورودی‌ها و اطلاعات لازم و مربوط به شاخص وجود داشته باشد[] .
2-2-5. تعیین وزن شاخص‌ها، به‌لحاظ اهمیت آن‌ها و سقف امتیازات مربوطه
به این معنا که اهمیت هر کدام از ابعاد و محور شاخص‌ها چقدر است؟ آیا شاخص‌ها اهمیت یکسان دارند یا متفاوتند؟ کدام شاخص از بیشترین و کدام یک از کمترین اهمیت برخوردار است؟ برای تعیین ضرایب و اوزان شاخص‌ها روش‌هایی از جمله روش لیکرت، روش گروه غیرواقعی ، روش بوردا ، روش انتخاب نظریات کارشناسان و روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی را می‌توان نام برد.
2-3-5. استانداردگذاری و تعیین وضعیت مطلوب هر شاخص
تعیین معیار عملکرد و مقدار تحقق شاخص به‌صورت کمی یا کیفی، و نرخ رشد عملکرد در سال‌های گذشته به‌صورت میانگین و یا میانگین متحرک برای دو یا چند سال گذشته، با در نظر گرفتن اهداف خاص تعیین شده برای آن دوره و پدیده‌های مؤثر در نحوه تحقق آن شاخص، استخراج و معین می‌گردد. در تعیین وضعیت مطلوب عملکرد شاخص باید واقع‌گرایانه و غیر بلند پروازانه عمل‌ کرد و توافق واحدهایی که وظیفه انجام و عمل به آن شاخص را به‌عهده دارند جلب نمود.