علل کابوس دیدن و تکنیک آزادی از اون 

 

 

کابوس چیه؟

کابوس به رؤیاهای ترسناکی گفته می شه که فرد رو از خواب می پراند. اما باید بین کابوس و رؤیای بد فرق قائل شد. رؤیاهای گرچه پریشون اگه مرز خواب و بیداری رو برهم نزنند یا فرد رو در گیجیِ بین خواب و بیداری گیر نیندازند، کابوس تلقی نمی شن. درواقع، رؤیای بد رو میشه شکلی کم تر از کابوس دونست که به اندازه کابوس تخریب کننده نیس، اما درست مثل کابوس می تونه پریشونی احساسی بسازه و روی حال فرد در روز بعد اثر بزاره. درهرصورت، معمولا پریشونی احساسیِ به دلیل رؤیای بد خیلی کابوس نیس. نکته دیگر اینکه کابوس در مقایسه با رؤیای بد در دفعات کمتری اتفاق میفته.

تقریبا همه ما در بخشایی از زندگی مون کابوس دیدن رو تجربه کردیم. بیشتر افراد به کم کابوس می بینن، اما گروهی هم هستن که به دفعات زیادتری دچار کابوس می شن. تحقیقات نشون داده که درصد کمی از جمعیت، حدود ۵ درصد، تقریبا هفته ای یک بار کابوس می بینن.

کابوس دیدن در طول خواب REM اتفاق میفته، یعنی در طول قسمتای میانی و پایانی تر خواب. کابوسا به دلیل قسمتی از چرخه خواب که در اون اتفاق می افتن و شدت ویژگیای تصویری و احساسی شون باعث درجات متفاوتی از بیداری می شن. شاید در اثر کابوس دیدن از خواب بلند شید و دوباره خیلی راحت خواب تون جنگ. یا شاید هم فقط تا حدودی از خواب بپرید، یعنی همین قدری بیدار شید که احساس ترس و گیجی یا حتی راحتی کرده (راحتی از این واسه که کابوس تون واقعی نبوده!) و دوباره به خواب برید.

چه کابوسایی شایع ترن؟

هیچ کسی از یادآوری رؤیاهای پریشون خود لذت نمی برد. اما واقعیت اینه که در رؤیاهای همه ما اشتراکای زیادی هست. خیلی از موضوعات و درون مایهای رؤیاهای عادی مردم در طول نسلا و فرهنگا شباهتایی داشتن و این همانندی در مورد کابوسا هم صدق می کنه. محققان پس ی بررسی بیشتر از ۱۰ هزار گزارش رؤیا به این نتیجه رسیدن که شایع ترین درون مایهای رؤیاهای پریشون عبارت ان از:

  • خشونت فیزیکی؛
  • درگیریای بین فردی؛
  • تجارب شکست و درموندگی.

«ترس» شایع ترین احساسیه که در بیشتر کابوسا حس می شه، اما همیشه هم این طور نیس. در بررسی فوق نشون داده شده که یک سوم کابوسا همراه با ترس نیستن، بلکه دور محور احساسات دیگری مثل احساس گناه، ناراحتی، غم، تأسف و انزجار می چرخن.

به چه دلیل کابوس می بینیم؟

هنوز به طور قطع مشخص نیس که به چه دلیل رؤیا می بینیم یا دلیل اصلی کابوس دیدن چیه. اما میدونیم که کابوس هامون در «واقعیت مجازی رؤیا» و «نظریهای مثل سازی تهدید در رؤیا» ریشه دارن. گویا مغز با کابوس دیدن در تلاشه تا فرد رو از راه پیش بینی تجارب سخت یا خطرناک زندگی بیداری، به تمرین و آماده سازی جهت رویارویی با این تهدیدات مجبور سازه. حتی شاید بشه گفت که مغز از این راه سعی داره توجه فرد رو به مسائل و احساسات مهم هنگام بیداری جلب کنه.

البته این احتمال هم هست که رؤیاها در نمای کلی و کابوسا دارای کارکرد ساده نباشن؛ به این معنی که ممکنه محصول جانبی بقیه فعالیتای بدن حساب شن. با این حال، بیشتر محققان بخش ی خواب بر این باورند که آخرش دلیل خاصی واسه رؤیاها و کابوس هامون هست.

چه اختلالاتی می تونن ایجاد کننده کابوس دیدن شن؟

۱. مشکلات خواب

کابوس پدیده ایه که نه تنها روی سلامت عاطفی اثر می ذاره، بلکه در ایجاد مشکلات خواب هم بی اثر نیس. افرادی که کابوس می بینن، نمی تونن خواب مطلوبی داشته باشن، تاحدی که به احتمال زیاد در روز بعد احساس خستگی و استرس می کنن. حتی شاید فرد به اندازه ای از کابوس دیدن برآشفته شه که از دوباره خوابیدن بترسد و اینطوری ساعات مهم استراحتش رو از دست بده.

بعضی مشکلات خواب ممکنه با رؤیاهای بد یا کابوس همراه باشن. بی خوابی جدا از اینکه زیاد یادآوری رؤیا می تونه باعث افزایش دیدن رؤیاهای پریشون و استرس زا شه. البته کابوس دیدن هم به نوبه ی خود تا حدی در بی خوابی مؤثره. آپنه ی خواب انسدادی هم به دلیل پریشون سازی خواب REM ممکنه به دیدن رؤیاهای غیرمعمول با محتوای منفی بینجامد. خواب تازش نوع دیگری از مشکلات خوابه که به دلیل تغییرات تخریب کننده در چرخه خواب و بیداری و القای خستگی شدید در طول روز باعث دیدن رؤیاهای عجیب تر و منفی گونه می شه. جدا از اینکه اینا، سندرم پای بی قرار هم که یه جور مشکل خواب عصبیه، می تونه با کابوس دیدن همراه باشه.

INLINE  مشکلات استرس طولانی بر بدن چیه؟ "

۲. افسردگی و اضطراب

افسردگی و اضطراب معمولا با کابوس دیدن همراه هستن. کابوس دیدن حتی در مواردی مثل نشونه های دچار شدن به افسردگی شدیده. افرادی که از افسردگی و اضطراب رنج می برن، بیشتر از بقیه به رؤیاهای استرس زا، پریشون و ترسناک دچار می شن و حتی بعضی وقتا این احساسات آزاردهنده رو به شکل رؤیاهای تکرارشونده می بینن. به طورکلی، رابطه پیچیده ای بین کابوس دیدن و افسردگی هست: از یک طرف، افسردگی موجب افزایش کابوس دیدن می شه و از طرف دیگر، خود کابوس دیدن هم در زیاد افسردگی مؤثره.

داروهای موسوم به مهارکننده ی انتخابی بازجذب سروتونین (SSRI) که در درمون افسردگی کاربرد دارن هم می تونن روی دیدن رؤیا اثر بذارن. این نوع داروها باعث کاهش یادآوری رؤیا و زیاد رؤیادیدن می شن. داروهای SSRI می تونن احساسات مثبت تری رو در رؤیاهای مبتلایان به افسردگی بسازن. از طرف دیگه، قطع مصرف این دارو هم می تونه به کابوس دیدن یا حتی زیاد رؤیادیدن منجر شه.

۳. الکل و مواد مخدر

الکل به دلیل ایجاد به هم ریختگی در چرخه خواب موجب خواب منقطع می شه. مصرف زیاد الکل به ویژه پیش از خواب از طول مدت خواب REM کم می کنه. تحقیقات نشونه که بین اعتیاد به الکل و دیدن رؤیاهایی با محتوای احساسی منفی تر رابطه نزدیکی هست. ماری جوآنا هم با ایجاد مشکل در چرخه خواب باعث کاهش مدت خواب REM می شه. در پاره ای از تحقیقات مشاهده شده که قطع مصرف ماری جوآنا و کوکائین می تونه به دیدن رؤیاهای عجیب وغریب منجر شه.

۴. مشکل استرس پس از حادثه (PTSD)

دیدن رؤیاهای پریشون یا کابوس مثل مشکلات مشکل استرس پس از حادثه شناخته می شه. مبتلایان به PTSD بیشتر از کابوس دیدنای تکراری و کابوسای تکرارشونده رنج می برن. کابوسای این افراد ممکنه با انجام حرکات فیزیکی در بین رؤیادیدن همراه باشه. آسیب ی PTSD معمولا در کسائی بروز می کنه که تروماها یا اتفاقات آسیب زننده ای مثل تجاوز، مصیبت، جنگ یا زدوخورد واسه شون پیش اومده. بیشتر سربازان مبارز به مشکلات خواب و کابوس دیدنای مربوط به تروما و PTSD دچار می شن.

محققان بخش ی خواب با پیگیری یه سری از علائم خاص در سربازان مبارز به نوع جدیدی از مشکلات خواب موسوم به «ترومای مربوط به مشکل خواب» پی بردن که علائمی شامل کابوس دیدن، راه رفتن در خواب و بقیه رفتارهای مزاحم شبونه رو شامل میشه.

۵. مریضیای بررسی برنده ی سیستم عصبی

مریضیای بررسی برنده ی سیستم عصبی مثل مریضی پارکینسون و بعضی شکلای مختلف نابودی عقل هم می تونن با کابوس دیدن همراه باشن. رؤیاهای خشن و تهاجمی و انجام حرکات فیزیکی در بین رؤیادیدن مثل علائم مثل این مریضیا به حساب می رن. علائم نام برده در مواردی نشونه روشن دچار شدن به مریضیای بررسی برنده ی سیستم عصبی در آینده حساب می شن.

کابوس چه فرقی با وحشت شبونه داره؟

وحشت شبونه یا وحشت خواب یکی دیگر از تجربه های رؤیامانند ترس انگیزه که با کابوس فرقایی داره. درسته که وحشت شبونه و کابوس هر دو ترسناک و مزاحم خواب حساب می شن، اما وحشت شبونه یعنی اپیزودهای بسیار شدید ترس در طول رؤیادیدن. کسائی که دچار وحشتای شبونه می شن، معمولا در خواب جیغ میزنن و فریاد میکشن یا با حالتی سراسیمه و وحشت زده در رخت خواب شون تکون می خورن.

INLINE  علل ناتوانی جنسی مردها و روش های علاج اون 

وحشتای شبونه در طول خواب غیر REM اتفاق می افتن، درحالی که کابوسا در خواب REM بروز می کنن. ضمنا، هم بزرگسالان و هم کودکان ممکنه به وحشتای شبونه دچار شن، اما این مشکل در کودکان شایع تره. تحقیقات نشون داده که ۶ درصد کودکان ۳ تا ۱۲ ساله به وحشتای شبونه دچار می شن. این مشکل حتی می تونه مثل خواب گردی و خواب پریشی یا پاراسومنیا دارای زمینه های وراثتی باشه. دلایل نشون دهنده وجود ارتباطی نزدیک بین وحشتای شبونه، آپنه خواب و تورم لوزها و آدنوئیدها در کودکانه.

چیجوری از کابوس دیدن خلاص شیم؟

اگه کابوس دیدن واسه تون به معضلی جدی تبدیل شده، باید جهت آزادی از این وضعیت و افزایش کیفیت خواب تون دست به کار شید. قدم اول اینه که دلیل احتمالی کابوس دیدن تون رو کشف کنین. کارشناسان مشکلات خواب می تونن دلیل کابوس دیدن هاتون رو ریشه یابی کنن و راه حل مناسب رو در اختیارتون بذارن. بعضی از این راه حلا عبارت ان از:

  • کاهش استرس: استرس در اوقات بیداری یکی از مهم ترین عواملیه که موجب زیاد کابوس دیدن می شه. تشخیص عوامل ایجاد استرس و نگرانی و هم یادگیری مدیریت استرس می تونه به کاهش دیدن کابوس و رؤیای بد کمک کنه.
  • درمون افسردگی: کابوس دیدنای تکراری در مبتلایان به افسردگی و اضطراب شایع تر و حتی شدیدتره. پس اگه افسرده یا مضطرب هستین، هرچه زودتر به دنبال درمون باشین تا دلیل اصلی کابوس دیدن هاتون برطرف شه.
  • مشاوره ی دارویی: بعضی داروها مثل داروهای فشارخون و خواب آور با عوارضی مثل کابوس دیدن همراه هستن. حتما از پزشکی که این داروها رو واسه تون تجویز کرده بپرسید که داروهای مصرفی تون چه تأثیری روی خواب و رؤیادیدن هاتون می ذارن. شاید دکتر معالج صلاح ببینه که داروهایتان رو تغییر بده یا در دوز مصرفی دارو تجدیدنظر کنه.

تکنیک «بازنویسی کابوس» چیه و چه فایده ای داره؟

درمون «تمرین تصویرسازی» روشیه که به خاطر کاهش کابوس دیدن و کمک به خواب راحت تر و کم استرس تر تجویز می شه. در بخشی از این تکنیک، مراجعه کننده باید ماجرای ترسناک کابوسایی رو که می بینه، به شکلی خوشحال تر و آرامش بخش تر بازنویسی کنه. تمرین تصویرسازی به ویژه درمورد کسائی که کابوسای طولانی یا تکراری می بینن، می تونه بسیار اثر داشته باشه.

آرامش

اما این روش چیجوریه؟ در اول کار باید همه جزئیات کابوس تون رو بنویسین، یعنی ماجرا رو از اول تا آخر بازگو کنین. بعد باید همون رؤیای ترسناک تون رو این بار به محتوای مثبت تبدیل کنین. در مرحله بعد، باید رؤیای جدیدی رو که بازنویسی کردین، تو ذهن تون مجسم کنین و جلوی چشم بیارین.

مثلا فرض کنیم که اینجور کابوسی دیده اید: «من دارم توی یه راه تاریک و پرپیچ وخم می دوئم و نمی تونم جلوم رو ببینیم. یه موجود بزرگ داره دنبالم می کنه، اما من نمی تونم اون قدری سریع بدوئم که از دستش فرار کنم. اون موجود لعنتی همین جور بهم نزدیک و نزدیک تر می شه.» حالا این کابوس رو می تونین به شکل دیگری بازسازی کنین: «من دارم توی یه جاده ی خیلی آروم وسط جنگل قدم می زنم. تنهام و احساس امنیت می کنم. حالا حالاها وقت دارم و می تونم نسیم ملایمی رو که لابه لای درختا در جریانه حس کنم. بوی خاص جنگل داره مشامم رو نوازش می ده. دارم از حضور پرندها و خیلی حیوونای کوچولوی دیگه که دوروبرم در حرکتن لذت می برم.»

کابوسا، رؤیاهای بد و وحشتای شبونه قسمتای سخت اوقات خواب و استراحت مون هستن. خوشبختانه خیلی از افراد فقط هرازگاهی کابوس می بینن. اما اگه همیشه کابوس می ببینن و این کابوس دیدنا روی کیفیت خواب و زندگی روزمره تون اثر گذاشته ان، این مشکل رو جدی بگیرین و حتما به دنبال راه حل و درمون باشین.



دیدگاهتان را بنویسید