مقاله رایگان درباره کشورهای پیشرفته، برنامه ریزی، علوم اجتماعی، تکنولوژی

ارتباطات و علوم اجتماعی بررسی هایی صورت گرفته و برای تبیین چارچوب نظری پژوهش، مفاهیم کلی برخی از این نظریات در این بخش بررسی می شود. این نظریات و رویکرد و دلیل انتخاب آن ها در یک نگاه کلی عبارت است از :
۱-۱-۲-۲- مجموعه مفاهیم و نظریات مطرح شده در حوزه توسعه
با توجه به آن که پست یک نهاد اجتماعی است و در نتیجه متأثر از تمامی عناصر و نیروهای موجود در محیط است. تغییرات صورت گرفته در هر کدام از عوامل محیطی بر پست تأثیرگذاشته و انجام تغییراتی را در پست ضرروری می سازد. به نظر می رسد عدم توجه به روند تغییرات محیطی مسائل و مشکلات بسیاری را برای پست بوجود آورده است. اگر توسعه جوامع را متأثر از شرایط اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی آن ها بدانیم، واضح است که این تأثیر در خصوص نهادهای زیرمجموعه آن ها نیز متصور است.
از سوی دیگر بر اساس آنچه در ادامه به آن پرداخته خواهد شد، پست کشورها خود به عنوان یک عامل توسعه ای برای جوامع شناخته شده است. این تأثیرات متقابل باعث گردید که مباحث توسعه و موضوع اثرهای متقابل رویکردها و سیاست های توسعه بر پست و جایگاه پست در مسائل توسعه، همچنین موانع موجود در مسیر توسعه، تا حد ممکن مورد کنکاش قرار گیرد.
۲-۱-۲-۲- از جمله تأکیدات پژوهش، تبیین شیوه ارتباط در پست و تعریف آن در جایگاه یک وسیله ارتباطی است، به این ترتیب طبیعتاً امکان بررسی و تعمیم نتایج حاصل از مطالعات و تحقیقات صورت گرفته بر روی دیگر وسایل ارتباطی برای پست نیز وجود خواهد داشت. از این رو نظریه شکاف آگاهی به عنوان پیش فرضی دیگری در این بخش مورد بررسی قرار می گیرد تا در تجزیه و تحلیل نتایج پژوهش، وجود رابطه بین پست و دیگر وسایل ارتباطی مورد ارزیابی قرار می گیرد.
۲-۲-۲- پست و نظریه های توسعه
پست بعنوان نهادی ارتباطی، بنگاهی خدماتی و موسسه ای زیربنایی نقش مهمی در توسعه و تحرک اجتماعی و پویایی فرهنگی ایفا می نماید. از سوی دیگر ارتباطات پستی به هر شکل و کیفیتی که باشند زائیده نیازهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جامعه هستند و در مقابل فعالیت های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی از جمله عوامل اصلی، حیاتی و مولد ارتباطات پستی به حساب می آیند. این ارتباط متقابل امکان بررسی حوزه نظری توسعه، خصوصاً نظریات مرتبط با ارتباطات و توسعه و موانع موجود در برابر آن را فراهم می نماید.
می دانیم که پست به صورت فعلی آن مقوله ای غربی است و توسط کارشناسان غرب و مستشاران پستی آنان در ایران پایه گذاری شده است. این سازمان همچون سازمان های دیگر اجتماعی بر اثر نیاز جامعه و تحولات درونی آن در ایران بوجود نیامد. زمانی که ایرانی ها عقب افتادگی خود را در برابر غرب دیدند و قدرت خود را در مقابل قدرت صنعتی غرب بسیار ناتوان احساس کردند، اولین گمانشان بر این بود که وجود دستگاه ها و سازمان های مختلف موجب قدرتمندی کشور می شود، به همین منظور شروع به الگو برداری بی قید و شرط از سازمان ها و تشکیلات اجتماعی آن ها در همه زمینه ها کردند که از جمله این سازمان ها، اداره «پست» بود.
البته توسعه به ارزش ها و باورهای ویژه ای نیاز دارد که در کمبود یا نبود آن ها، گذار به یک جامعه بهتر میسر نیست. این ارزش ها که در چارچوب «فرهنگ» مطرح می شوند لزوماً ویژه یک فرهنگ یا ملت نیستند، بلکه جهانی اند و در میان ملت های مختلف کم و بیش وجود دارند. در ملت هائی که این ارزش ها پایدارتر بوده و ریشه گرفته اند، توسعه اجتماعی نیز موفق تر بوده است.
تا قبل از رنسانس در غرب، بافت زندگی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی غربیان چندان فرقی با موارد مشابه به خود در شرق نداشته و خطوط کلی حاکم بر این دو جامعه هر چند متفاوت، ولی هر دو سنتی بود.
تغییرات مهمی پس از رنسانس در جوامع پدید آمد که موجب تحولات اساسی در جامعه غربی گردید. انقلاب صنعتی و انقلاب کبیر فرانسه از مهمترین و تاثیرگذارترین این تحولات می باشند که موجب پیدایش مجموعه ای از حرکت ها در کشورهای غربی و به طبع آن در کشورهای دیگر جهان شدند. آنچه بعنوان رنسانس و سپس انقلاب صنعتی در اروپا به وجود آمد و جهانگیر شد در آغاز انقلاب فرهنگی بود که ابعاد مذهبی، هنری، ادبی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و تکنولوژیک یافت. ملت های اروپایی را انقلاب در باورها دگرگون ساخت و به آن ها سازمان های اجتماعی و سیاسی قوی، صنایع نو، ارتش های نیرومند و اقتصاد پویا بخشید.
یکی از مهمترین تاثیرات تحولات مورد اشاره، پیشرو شدن و الگو قرار گرفتن جوامع غربی بود. ترویج فرهنگ غربی با انتقال اخبار، علوم، کالاها، خدمات، صنایع، نمایندگان و گردشگران به کشورهای دیگر از جمله ایران آغاز شد. عدم وجود پدیده های غربی در سایر جوامع، اشتیاق روز افزونی را در بین ملل سایر جوامع برای پذیرا شدن آن ها فراهم می نمود. این اشتیاق به صور گوناگون در این کشورها نمود می یافت. لباس، زبان، کالا، کتاب و نشریه، سینما، عکس، هنر، صنعت و غیره همگی به انتقال ابعاد فرهنگی غرب به سایر کشورها منجر شدند. پیدایش پست و محصولات وابسته آن نظیر پاکت پستی، تمبر، کارت پستال و نظایر آن موجب تسریع در انتقالات مذکور بوده است.
در این بخش و پیش از پرداختن به نظریه های توسعه، با توجه به گستردگی موضوع توسعه و مفاهیم مطرح شده در این حوزه، در ابتدا به تبیین برخی مفاهیم پرداخته و پس از آن با نگاهی اجمالی به دسته بندی های نظریات توسعه اشاره می شود.
۳-۲-۲-مفاهیم توسعه
هدف اساسی توسعه بهبود زندگی بشر است و این امر به سطح تامین نیازهای اساسی و ثانوی افراد بستگی دارد که آن نیز به نوبه خود، بر افزایش و تنوع کالاها و خدمات فراهم آمده و بالابردن توانائی های افراد، برای دستیابی به آن ها، وابسته است. بالابردن سطح تامین نیازهای اساسی، امید فرد نسبت به بالارفتن سطح تامین نیازهای ثانوی و تحقق بخشیدن به هویت انسانی خود را تقویت می کند و این امر نیز با فراهم نمودن فرصت های برقراری عدالت اقتصادی و اجتماعی و فرصت های مشارکت در فرآیندهای سیاسی، امکان پذیر است.
توسعه یعنی رشد برنامه ریزی شده بر پایه ایی علمی، که ابعاد آن با معیارهای علمی سنجیده می شود. توسعه فرآیندی است که از روی قصد و عمد مطابق یک سیاست کلی و به منظور ایجاد تحول و سازماندهی اجتماعی و اقتصادی برای مردم و محیط زندگی آن ها، اعمال می شود. این فرآیند تلاش های هماهنگ دولت و ملت است تا هریک از این دو در نتیجه این فرآیند قدرتی بیشتر برای مقابله با مشکلات جامعه کسب کنند. توسعه یعنی راه اندازی عملی و برنامه ریزی شده مجموعه ای از تلاش های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی با یک ایدئولوژی مشخص، به منظور ایجاد تغییر هدفمند برای انتقال از یک وضعیت به وضعیتی مطلوب تر. (چاران دوب، شیاما، ۱۳۷۷ : ۲۶)
۴-۲-۲-توسعه۶
«توسعه» در لغت به معنای رشد تدریجی در جهت پیشرفته‌ترشدن, قدرتمندترشدن و حتی بزرگ‌ترشدن است (فرهنگ لغات آکسفورد, ۲۰۰۱). ادبیات توسعه در جهان از بعد جنگ جهانی دوم مطرح و مورد تکامل قرار گرفت. هدف, کشف چگونگی بهبود شرایط کشورهای عقب‌مانده (یا جهان سوم) تا شرایط مناسب همچون کشورهای پیشرفته و توسعه‌یافته است.
طبق تعریف, توسعه کوششی است برای ایجاد تعادلی تحقق‌نیافته یا راه‌حلی است در جهت رفع فشارها و مشکلاتی که پیوسته بین بخش‌های مختلف زندگی اجتماعی و انسانی وجود دارد. به عنوان مثال حتی در کشورهای پیشرفته نیز, پیشرفت فکری و اخلاقی انسان با پیشرفت‌های فنی (و فناورانه) همسانی ندارد, و یا اینکه فرهنگ عامه با تکنیک‌های وسایل ارتباط جمعی هماهنگی ندارد.
به طور کلی توسعه جریانی است که در خود تجدید سازمان و سمت‌گیری متفاوت کل نظام اقتصادی- اجتماعی را به همراه دارد. توسعه علاوه بر اینکه بهبود میزان تولید و درآمد را دربردارد, شامل دگرگونی‌های اساسی در ساخت‌های نهادی, اجتماعی-اداری و همچنین ایستارها و دیدگاه‌های عمومی مردم است. توسعه در بسیاری از موارد, حتی عادات و رسوم و عقاید مردم را نیز دربرمی‌گیرد.
دکتر ازکیا در نتیجه‌گیری خود از بحث توسعه، توسعه را به معنای کاهش فقر, بیکاری, نابرابری, صنعتی‌شدن بیشتر, ارتباطات بهتر, ایجاد نظام اجتماعی مبتنی بر عدالت و افزایش مشارکت مردم در امور سیاسی جاری تعریف می‌کند.( ازکیا، مصطفی,۱۳۸۱ : ۴۲ )
به نظر ژوزف اسپنگلر۷ زمانی توسعه تحقق می یابد که اندازه یکی از شاخص های آن که عمدتاً مورد نیاز است و بطور نسبی بر بقیه شاخص ها رحجان دارد، افزایش پیدا کند. توسعه برخلاف نوسازی، به صورت یک کل مورد بحث قرار نمی گیرد، بلکه به بخش های مختلف مانند توسعه اقتصادی، توسعه سیاسی، توسعه فرهنگی و … تقسیم و هر بخش بطور مجزا مورد بررسی و مطالعه قرار می گیرد.
۵-۲-۲- نوسازی (تجدد)۸
اصطلاح لاتین «مدرنیزاسیون» در ادبیات فارسی، معادل هایی چون نوسازی، مدرن شدن، متجدد کردن و نوین سازی و … پیدا کرده است. این مفهوم از کلمه لاتین مُدُ Modo به معنی همین حالا یا هم اکنون گرفته شده است که بعد از جنگ جهانی دوم در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ به عنوان رویکردی غالب در ادبیات علوم اجتماعی مطرح شده است. (ازکیا، مصطفی,۱۳۸۱ : ۸۷)
نوسازی از منظر دانشمندان علم اقتصاد و سیاست نیز تعریف شده است؛ اما جامعه‌شناسان در تعریف نوسازی معمولاً به ابعادی چون تفکیک و تمایز اجتماعی نقش‌ها و دگرگونی در کنش‌ها و غالب شدن کنش‌های عقلانی و منطقی در بین افراد جامعه توجه دارند. در نظر ویلبرت مور «مفهوم نوسازی بر دگرگونی کامل جامعه سنتی یا ما قبل مدرن، با انواع تکنولوژی و سازمان اجتماعی مربوط به آن که از ویژگی‌های یک اقتصاد پیشرفته و ثروتمند و از لحاظ سیاسی دارای ثبات، نظیر اقتصاد کشورهای پیشرفته دنیای غرب، دلالت دارد». با دید جامعه‌شناختی ماکس وبر نیز، نوسازی با فرایند عقلانیت و عقلانی شدن جوامع ارتباط تنگاتنگی پیدا می‌کند، چرا که در این دیدگاه، نوسازی حاصل عقلانی شدن جوامع انگاشته می‌شود.
نوسازی فرآیندی سیستمی شامل تغییرات تکاملی در بخش های «جمعیتی، اقتصادی، سیاسی، ارتباطات و فرهنگی» یک جامعه است. نوسازی را می توان به یک جامعه بعنوان یک کل نسبت داد و یا می توان آن را مربوط به بخش های خاصی مانند اقتصادی یا سیاسی دانست. از نظر لغوی نوسازی به معنای «هر چیزی که اخیراً جایگزین چیز دیگری که در گذشته بعنوان طریق انجام کار مورد قبول بوده، شده باشد» بکار رفته است (هدی فرل،۱۳۸۱ : ۵۸).
مونت پالمر۹ نوسازی را فرآیند حرکت به طرف مجموعه ای از روابط آرمانی که بنام نوین شناخته می شوند، تعریف کرده است. از این رو کلمه نوسازی را می توان یک الگوی آرمانی از نظم در زمینه های مختلف که می باید تحقق یابد، دانست.
۶-۲-۲-نوسازی و توسعه
از نظر

INLINE  مقاله رایگان دربارهمحیط زیست، زیست محیطی، ارائه خدمات، نظام اداری

دیدگاهتان را بنویسید