معنی لیاقت از دیدگاه روانشناختی

معنی لیاقت

کلا در مورد معنی مهارتهای اشتغال زا و شایستگیای کلیدی تعریف واحد و مشخصی وجود نداره و همه صاحبنظران در ارائه یه تعریف دقیق و درست از مهارتها و لیاقت با مشکل مواجه بودن. در تعاریفی که از لیاقت و جود داره تفاوتها و اختلافات زیادی هست و محققان جور واجور با در نظر گرفتن این تعاریف و نقطه نظرات جور واجور کار خود رو پیش می برن. مروری برتعاریف زیر که بیشترً به وسیله صاحبنظران این بخش ارائه شده می تونه نشون دهنده این تناقضات و اختلافات باشه. از یه طرف معنی مهارت واسه جامعه شناسی اقتصاد، روانشناسی آموزش، هوش مصنوعی، علوم رایانه و ارگونومیک، چیزی اساسیه. از طرف دیگه شرایط اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و علمی نوین زمینه تازه ای از معنی مهارت، که زیربنای کارو اشتغال رو تشکیل میده، مطرح کرده (صالحی عمران،1386). فرهنگ کلمه آکسفورد(1994) مهارت رو اینجور تعریف می کنه: “علم عملی در در ترکیب با توانایی، هوش، تخصص، هنر یا علم، مهارت دستی، هدف بزرگ علم یا درک چیزی”. لغتنامه کوتاه انگلیسی (1985) هم مهارت رو “توانایی به کار گیری علم فردی به طور موثرو خیلی راحت، استعداد پیشرفته یا توانایی در چیزای خاص” تعریف می کنه. اینجوری، تعاریف لغتنامه ای مهارت، هـمگی نـظریه خـوب انجام دادن کارا رو در بر می گیرن. این تعاریف شامل کارایی درهر دو جنبه روانی و فیزیکیه که شامل مهارت ذهنی و یدی (دستی) هستش. بارو درباره مهارت عقیده داره: که عبارت مهارت در محافل معاصر آموزشی، بدون جدا نوعای جورواجور مهارت ها به کار گیری میشن. اسپنسر واسپنسر[1] دو فرق رو مشخص کردن که به تعریف دیدگاه های اصلی مفهومی در مورد مهارت کمک می کنه: اول اینکهً، مهارتایی هست که مردم به محل کارشون میارن یعنی استعداد، تواناییا، ظرفیتا: دوم اینکهً، ویـژگیای نـقشای اجـتماعی یا تقاضاای کار. اینا مهارتایی هستن که مشاغل به اونا نیاز داره(اسپنسر واسپنسر،1993). اتول[2] مهارت رو ایده ای پیچیده و مبهم می دونه که درک اون سخته. ایشون مسائل مفهومی و معرفتی رو کشف کرد و به خاطر ارائه تصاویر جور واجور مهارت، چار ایده جامعه شناسی مهارت رو نشون داد: اثبات گرایی، روش شناسی، آدم شناسی، وبری و مارکسیست. اتول مهمترین منتقد اندازه گیری کمی مهارت ها بود چون طبق نظر ایشون مهارت ها با در نظر گرفتن زمینه یا موقعیت خاص قابل درک هستن. دارا[3] معنی مهارت رو از لحاظ شرایط و چیزای مهم مهارت بررسی کرد و به فکر بود که شرایط و چیزای مهم مهارت تا حد قابل توجه ای متغیرند. اون با بررسی دیدگاه نویسندگان جور واجور به این نتیجه رسید که شرایط و چیزای مهم مهارت، بررسیهای محققانه کار، بررسی کار، تایید کارکرد، گزارشهای سیاست عمومی رو مشخص می کنه (نقل از صالحی عمران، 1386). فرهنگ آکسفورد شایـستگی رو بـرخـورداری از دانـش و تـوانایی انجام موفقیت آمیز بعضی از کارا تعریف می کنه (استیل، 2006). لیاقت دامنه بزرگی از مشخصات و ویژگیا، شامل علم، مهارت ها، تواناییا،  صفات، نگرشا و برخوردها، انگیزها و رفتارهاه که می تونه فرد رو قادر سازه تا کار و وظیفه خود رو به طور موثر و نتیجه بخشی تموم کنه و این خصیصه و ویژگیا می تونه طبق معیارها و استانداردهای کارکرد قابل قبول اندازه گیری شه (هو و هو، 2009).

INLINE  مدیریت کیفیت گسترده (TQM) در آموزش و پرورش

اسپنسر(1994) عقیده داره که لیاقت خـصوصیات فردی قابل انـدازه گیری مثل خصوصیات، ویژگیا، انگیزه، خودانگاره، طرز و روش برخـورد، ارزشا، علم و مـهارتای رفـتاری یا شنـاخـتیه که افراد با هوش رو از بیشتر افراد جدا می کنه. در تعریف دیگه که سینگلا و همکاران(2005) ارائه دادن لیاقت رو به عنوان  توانایی یه فرد در قـادر سـاخـتن اون واسه انجام و ظایف به طور کامل، یافتـن راه حلا و تشخیص اونا در  موقعیتای کاری در نظر می گیرن. فیلپوت و همکاران 2002 لیاقت رو به عنوان ترکیبی از مهارت ها، علم،  و نگرشای لازم واسه انجام یه نقش به شکلی موثر تعریف می کنه. دراگاندیس و منتزاس (2006) لیاقت رو یه سری از توانمندیا، علم و دیگه صفاتی می دونه که باعث کارایی پیش بینی شده می شه. مـوسسه نشنال پـارک سـرویس امپلوییز (2004) شـایستگی رو یه سری از علم، مهارت و تواناییا تو یه شغل خاص می دونه که به شخص اجازه میده در انجام وظایف خود به موفقیت برسه (نقل از کرمی و همکاران، 1387). و آخر سر میشه گفت که اصطلاح لیاقت واسه توضیح یه سری از رفتارا که ترکیب واحدی از علم، مهارت ، تواناییا و انگیزها رو مشخص می کنه  و با کارکرد با یه نقش سازمانی  ربط داره به کار میره (کرمی، 1389).

همونجوریکه توجه می شه هر چند تعریف دقیق و مشخصی از مهارتها اشتغال زا و لیاقت نمیشه ارائه داد و با وجود تعاریف جور واجور و بعضی وقتا متناقضی که از اصطلاح لیاقت ارائه شده میشه نتیجه گرفت که مهارتهای اشتغال زای بازار کار رو میشه ترکیب هم افزایندگی کیفیتها و صلاحیتها فردی، مهارتهای فنی و فرایندی و مهارتها و شایستگیهای کلیدی دونست که باعث ارتقا و انتقال موفق از شغلی به شغل دیگه و حضور موثر در فعالیتهای گروهی می شه. مـهارتـهای اشتغال زای بـازار کـار، یه سری از مهارتهای اصلی قابل انتقاله که علم، نگاه و مهارت فنی لازم محیط کار رو در بر میگیره و واسه موفقیت در همه سطوح کاری ضرویه.

INLINE  رویکردها و نظریهای اخلاق از دیدگاه روانشناسان

 

-Spencer & Spencer1

-Attewell2

-Darrah 3