روش های مختلف آزمون دکتری در ایران

روش های مختلف آزمون دکتری در ایران

2-11-1 آزمون غیرمتمرکز

در این روش پذیرش دانشجو در هر یک از رشته های تحصیلی دارای مجوز شورای گسترش آموزش عالی در مقطع دکتری داخل توسط دانشگاه و براساس مقررات مربوط و با نظارت وزارت صورت می­گیرد(صفریان، 1377).

دانشگاه باید تاریخ و نحوه برگزاری ازمون هر رشته و شرایط پذیرش و مهلت ثبت نام را از طریق روزنامه های کثیرالانتشار به اطلاع داوطلبان سراسر کشور برساند. دانشگاه همچنین باید شرایط عمومی و اختصاصی پذیرش دانشجو و سایر ضوابط و مقررات و اطلاعات موردنیار داوطلبان را به نحو مقتضی به اطلاع آنان برساند. به علاوه دانشگاه موظف است مراتب فوق را حداقل 2 ماه قبل از برگزاری آزمون به طور کامل به اطلاع معاونت آموزشی وزارت و سازمان سنجش آموزش کشور برساند(سازمان سنجش آموزش کشور).

سازمان سنجش آموزش کشور براساس اطلاعات دریافتی از دانشگاه ها نسبت به ایجاد بانک اطلاعاتی آزمون های دکتری اقدام می­نماید. به نحوی که داوطلبان بتوانند از طریق تماس مستقیم با سازمان مذکور در موقع مقتضی از برنامه و شرایط آزمون دکتری دانشگاه ها اطلاع حاصل نمایند.

دانشگاه ها باید پس از بررسی مدارک ثبت نام داوطلبان، تعداد داوطلبان واجد شرایط شرکت در آزمون و ظرفیت پذیرش خود را به طور رسمی به سازمان سنجش آموزش کشور ارسال و سپس نسبت به صدور کارت ورود به جلسه ازمون برای داوطلبان اقدام نماید. دانشگاه موظف به رعایت زمان بندی­های مناسب در مورد تاریخ ارسال مدارک، مهلت ثبت نام، تاریخ برگزاری آزمون و اعلام نتایج آزمون می­باشد(همان منبع).

2-11-2 آزمون متمرکز

در این روش فرض بر این است اختیارات دانشگاه ها در پذیرش دانشجو در هر یک از رشته های تحصیلی محدودتر شده و وزارت علوم یا سازمان سنجش مجری بخش مهمی از آزمون گردد(صفریان، 1377). یعنی وزارت یا سازمان سنجش در زمان مشخصی مستقیما تاریخ و نحوه برگزاری ازمون هر رشته و شرایط پذیرش و مهلت ثبت نام، شرایط عمومی و اختصاصی پذیرش دانشجو و سایر ضوابط و مقررات را از طریق روزنامه های کثیرالانتشار به اطلاع داوطلبان سراسر کشور برساند. همانند آزمون کارشناسی ارشد پس از دریافت و بررسی مدارک ثبت نام داوطلبان نسبت به صدور کارت ورود به جلسه ازمون برای داوطلبان اقدام نماید(سازمان سنجش آموزش کشور).

2-11-3 آزمون نیمه متمرکز

آزمون نیمه متمرکز در واقع تلفیقی است از دو روش متمرکز و غیرمتمرکز و تفاوت اساسی آن در نحوه برگزاری آزمون کتبی می­باشد.

این آزمون با توجه به اهداف و سیاست های کلان وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در جهت بهبود سنجش علمی داوطلبان آزمون های دوره دکتری تخصصی و با توجه به افزایش ظرفیت دانشگاه ها در مقطع دکتری و افزایش چشمگیر فارغ التحصیلان مقطع کارشناسی ارشد در رشته های مختلف از دانشگاه های گوناگون و همچنین تقاضای روزافزون آن ها برای ورود به دوره دکتری، از سوی سازمان سنجش آموزش کشور در 9 گروه آزمایشی علوم انسانی، علوم پایه، فنی و مهندسی، کشاورزی، هنر، دامپزشکی، پزشکی، زبان های خارجی و تربیت بدنی و علوم ورزشی طراحی و اجرا  می شود(خدایی، 1390).

آزمون دکترا با چند محور و هدف اصلی شروع شده است، عدالت آموزشی و سامان­دهی پذیرش دانشجو در جهت نیازهای وزارت علوم و امور تحقیقاتی کشور از اهداف برگزاری این آزمون است. در واقع هدف این است که وزارت علوم بتواند پذیرش دانشجوی دکترا را مدیریت کند و در این میان سازمان سنجش هم صرفا یک سازمان مجری است. به شیوه و مدل برگزاری این آزمون انتقاداتی وارد است اما برای نقد آزمون دکترا باید روش های قبلی پذیرش دانشجوی دکتری هم مورد بررسی قرار گیرد و مشکلات آن روش ها دیده شود . باید بررسی شود که آیا برگزاری آزمون دکترای نیمه متمرکز مشکلات را کم کرده است یا به مشکلات گذشته مشکلی اضافه کرده است؟

INLINE  باید ها و نباید ها در نگرش مذهبی در خصوص خانواده

تا 3 سال گذشته 3 سیستم پذیرش دانشجوی دکترا در دانشگاه­های کشور وجود داشت در یک روش دانشگاه­ها فقط با امتحان زبان دانشجو را غربال می­کردند. این نوع روش در دانشگاه­های تهران، اصفهان و تربیت مدرس برگزار می­شد. در تعدادی از دانشگاه­ها آزمون عمومی نیز برگزار می­شد اما در نهایت اوراق کسانی بررسی می شد که نمره آزمون زبان را آورده باشند. در روشی دیگر که در دانشگاه های شریف و امیرکبیر برگزار می شد یک آزمون عمومی در حد مقطع کارشناسی گرفته می شد و بر اساس آزمون 3 برابر ظرفیت برای مصاحبه دعوت می شدند. این روش پذیرش دانشجو 5 سال با پیمانکاری دانشگاه شریف و اجرای سازمان سنجش آموزش کشور برگزار شد، در این آزمون سؤالات را سازمان سنجش طرح و برگزار می کرد و سرانجام نتایج را اعلام می کرد. روش سوم مختص دانشگاه­هایی بود که دانشجوی دوره دکترای کمی داشتند، این دانشگاه­ها فقط بر اساس سوابق تحصیلی دانشجو پذیرش می کردند(صادقی راد و همکارن، 1388).

یکی از اشکالات مطرح شده در آن زمان این بود که دانشگاه­ها از اواخر خرداد تا نیمه مرداد امتحانات خود را برگزار می­کردند و دانشجو به این دلیل وقت زیادی را درگیر بوده است . در یک سری از رشته­ها برای داوطلبان تداخل ایجاد می شد. به همین دلیل داوطلبان شانس خود را فقط در یک یا دو دانشگاه می سنجیدند و سعی می کردند یا دانشگاه دوران کارشناسی ارشد خود را انتخاب کنند یا حتی در برخی مواقع دانشگاهی پایین تر از دانشگاه خود را انتخاب کنند، چرا که از ریسک پذیرفته نشدن هراس داشتند. همچنین از لحاظ هزینه نیز به داوطلبان فشار می آمد چرا که باید هزینه هایی حدود 50 یا 60هزار تومان برای هر دانشگاه پرداخت می­کردند. اعتراضات دانشجویی و ممانعت از تضییع حقوق دانشجویان توسط دانشگاه ها یکی از اهداف برگزاری آزمون نیمه متمرکز دکتری بود، یکی از مواردی که باعث شده است بحث پذیرش دانشجوی دکترا بیشتر مورد توجه قرار گیرد تعداد زیاد داوطلبان این آزمون و اعتراضات زیادی است که در بحث پذیرش دانشجوی دکترا مطرح می شود.

در آن زمان دانشگاه­ها و گروه ­ها در پذیرش دانشجوی دکترا اختیار مطلق داشتند، دانشگاهی ممکن بود وجود داشته باشد که در تیپ یک قرار داشت اما دانشجویی پذیرش می کرد که در سطح پایین­تر بود یا پذیرش دانشجوی دکترا خیلی هم طبق قاعده و قانون برگزار نمی­شد(خدایی، 1390).

 

 

 

2-12 پذیرش دکتری در دانشگاه آزاد

به منظور سنجش میزان توانایی علمی شرکت کنندگان در آزمون با اصول و مفاهیم اساسی هر رشته (Ph.D) ورودی دکتری تخصصی تحصیلی، دروس و مواد امتحانی  تعیین شده است که آزمون آن حداکثر در سه نوبت و در دو روز متوالی برگزار می شود. سطح سؤالات امتحانی، برحسب مورد در حد دانش و تجربیات فارغ التحصیلان دوره کارشناسی ارشد در هر رشته، مطابق برنامه­های مصوب شورای عالی برنامه­ریزی است(راهنمای دوره تخصصی دانشگاه آزاد اسلامی، 1390).

INLINE  فر کردن موها با ۹ روشی که هیچ آسیبی نمی رساند 

سؤالات آزمون ورودی دوره دکتری تخصصی دانشگاه آزاد اسلامی به صورت تشریحی می باشد و لازم است داوطلبان برابر دستورالعمل های مندرج در روی برگ سؤالات، پاسخ را در دفترچه پاسخنامه تشریحی، که به همین منظور در اختیار آنان قرار می­گیرد، بنویسند. پس از برگزاری آزمون، پاسخنامه های تشریحی داوطلبان بعد از سربرگ شدن توسط اساتید تصحیح، بازبینی و نمره­گذاری می­شود(کاردان، 1381).

معدل کتبی داوطلبان پس از اعمال ضرایب بر روی نمرات خام هر درس محاسبه شده و سپس داوطلبان به ترتیب معدل کتبی از بالاترین نمره به پایین ترین نمره رتبه­بندی می شوند.

در هر رشته تعدادی از داوطلبان در صورت احراز شرایط تعیین شده توسط گروه تخصصی مربوطه و با توجه به اولویت معدل کتبی به مصاحبه دعوت می شوند.

پس از انجام مصاحبه نمره کل دعوت شدگان به مصاحبه براساس 75 درصد معدل کتبی و 25 درصد نمره مصاحبه تعیین و سپس به ترتیب نمره کل از بالاترین نمره به پایین ترین نمره رتبه بندی می شوند.

گزینش دانشجو در هر رشته به تعداد ظرفیت تعیین شده و با توجه به اولویت نمره کل انجام می شود. گزینش دانشجو در هر رشته در کلیه واحدهای دانشگاهی مجری به صورت همزمان صورت می گیرد بدین ترتیب که داوطلبان هر رشته با اولویت نمره کل ابتدا در واحد انتخابی و در صورت تکمیل ظرفیت، در سایر واحدهای مجری رشته، گزینش خواهند شد(راهنمای دوره دکتری تخصصی دانشگاه آزاد اسلامی، 1390) .

 

 

 

جدول2-1، خلاصه یافته های بدست آمده از پذیرش دانشجوی دکتری در برخی از کشورهای جهان

کشور مدل غالب شرایط پذیرش
آلمان پژوهش محور تسلط به زبان انگلیسی و آلمانی، آزمون جامع
امریکا درس­محور نمره بالا از امتحان GRE، تسلط به زبان انگلیسی، مصاحبه و امتحان شفاهی همراه با سوابق تحصیلی، حداقل دو توصیه­نامه معتبر، statement of purpose
بریتانیا پژوهش­محور مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، تسلط به زبان انگلیسی
دانمارک پژوهش­محور آزمون جامع کتبی، امتحان شفاهی و کارنامه پژوهشی
ژاپن پژوهش­محور آزمون جامع کتبی، آزمون شفاهی و کارنامه پژوهشی، تسلط به زبان انگلیسی یا ژاپنی
سوئد پژوهش­محور مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، تسلط به زبان انگلیسی، مصاحبه و ارزیابی دانشجو توسط کمیته تحصیلات تکمیلی
سوئیس پژوهش­محور مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، مصاحبه همراه با کارنامه پژوهشی و توصیه نامه تسلط به زبان انگلیسی یا آلمانی یا فرانسوی
فرانسه پژوهش­محور تسلط به زبان فرانسوی، مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، مصاحبه همراه با کارنامه پژوهشی و توصیه نامه
کانادا درس­محور مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، کارنامه پژوهشی و توصیه نامه معتبر، تسلط به زبان انگلیسی ونمره قابل قبول آزمون GRE یا CAT یا آزمون­های مشابه
هلند پژوهش محور مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، کارنامه پژوهشی و خلاصه پایان­تامه دکترای تخصصی، تسلط به زبان انگلیسی

در تمامی موارد، پیش­شرط پذیرش در دوره دکترای تخصصی قبول راهنمایی پایان­نامه دانشجو از طرف یک استاد شاغل در دانشگاه است.