دیدگاههای نظری رفتار شهروندی سازمانی

دیدگاههای نظری رفتار شهروندی سازمانی

2-3-1- نظریه انتظار

قالب انگیزشی که در اون انتخاب رفتار شهروندی سازمانی رو می‏توان توضیح کرد نظریه جاذبه و روم (1964) می‏باشه نظریه جاذبه بیان می‏کنه که افراد در انجام کارا و عمل‏های خاصی بسیار محرک و پر انرژی  می‏شن به شرط اینکه، توانمندی خود رو بفهمن، رابطه بین تلاش و کارکرد رو بفهمن، رابطه پاداش و کارکرد رو بفهمن و بدونن که رسیدن به پاداش وسیله ایه واسه رسیدن به اهداف بزرگتر و بالاتر. تحقیقات بعدی از این باور ساپورت می‏کنه بر اساس اینکه رفتارها، نسبت به رفتارای شغلی و کارای بسیار ارادی هستن پس نقش این رفتارها از نظر امتحان هزینه‏ها و امتیازات خیلی فرق داره (روشن کننده، 1388).

 

2-3-2- نیاز به پیشرفت

پافر[1] گزارش داد که نیاز به پیشرفت و امنیت (که رضایت همراه با پاداش و درک رقابت اعضا رو در بر می‏گیرد) رفتار شهروندی سازمانی رو تعیین میسازه. ایشون نشون داد که کارمندانی که از رقابت بالایی دارن، کاهش رفتار سازمانی رو نشون می‏بدن و افزایش اندازه رضایت شغلی همراه با دریافت پاداش‏ها با افزایش اندازه بروز رفتار شهروندی رابطه داره ایشون این یافته ها رو با عنوان احتمالاتی که بر انتخاب رفتار شهروندی اثر می‏گذارد توضیح کرد و این یافته ها از این باور ساپورت می‏کنه که افراد برابر با احتمالات و عقاید واسطه ای مبنی بر کارکرد رفتار شهروندی، عمل و فعالیت می‏کنن رقابت دوستان می‏تونه واسطه ای بدون رفتار شهروندی سازمانی رو کم کنه چون کسی که تو یه محیط رقابتی به خاطر بقیه از راه خود بیرون می‏شه، خود رو واسه شکست یا محرومیت آماده ساخته، رقابت بین افراد بر رابطه بین تلاش و کار تاثیر می‏گذارد چون افراد می گن که کاری که انجام می‏بدن لازم نیس مورد تشکر و بعد قرار گیرد. هم اینکه رضایت از پاداش کاری می‏تونه به شخص نشون بده که واسطه ای بودن رفتار شهروندی سازمانی واسه موقعیت نامبرده بسیار بالا می‏باشه بخش و کونوسکی (1989) هم از این باور ساپورت کردن (روشن کننده، 1388).

INLINE  فارماکولوژی بالینی و سم شناسی متادون

 

2-3-3- نظریه رد و بدل کردن اجتماعی

نظریه رد و بدل کردن اجتماعی بلو (1964) نشون می‏بده که رفتار شهروندی زمانی قابل انتظاره که کارمندی نسبت به سازمان احساس خوشایندی رو از خود بروز بده و در مقابل سازمانی که باعث این احساس خوب شده، انگیزه خود رو نشون بده (استوار، 1387).

نظریه رد و بدل کردن اجتماعی، رفت و امد میان فردی رو بر مبنای سود و زیان اون واسه هر روش احتمال رفت و امد بررسی می‏کنه. رد و بدل کردن اجتماعی در جریان رفت و امد‏ها روی می‏بده و طی اون دو فرد بر یکدیگر پاداشها یا پیامها متقابلی رو جفت و جور می‏کنن (کریمی، 1382).

باورلربراس (2006) در تحقیقی که روی 141 کارمند یه شرکت تولیدی انجام دادن نشون دادن که روابط اجتماعی با کارکرد و دریافت رفتار شهروندی بین کارمندان رابطه داره و این یافته های روابطی رو فرض کرد که بر مبنای نظریه رد و بدل کردن اجتماعی بودن که نشون داد شدت و اندازه صمیمیت افراد با کارکرد و رفتار شهروندی بین فردی رابطه داره.

هم اینکه کامدار[2]، مک الیستر[3]، توربان[4] (2006) به نقش نظریه رد و بدل کردن اجتماعی در رابطه با رفتار شهروندی سازمانی اشاره کردن و اینکه چیجوری با در نظر گرفتن این نظریه عدالت و درک کارکنان روی رفتار شهروندی توجیه می‏شه.

بروز رفتار شهروندی سازمانی می‏تونه بر مبنای عوامل محیطی مثل پاداش‏های اجتماعی باشه، همونجوریکه تسی و همکارانش (1997) اشاره می‏کنن که کارفرما به تلاش کارگر، از راه توجه بیشتر به آرامش و رفاه و سرمایه گذاری شغلی ایشون در سازمان عکس العمل نشون می‏بده، این روابط دوطرفه در محیط اجتماعی یا روابط شغلی افراد روی می‏بده (کاستر و همکاران، 2003).

INLINE  مدیریت کیفیت گسترده (TQM) در آموزش و پرورش

ایزنبرگر و همکاران (2004) در تحقیقی با در نظر گرفتن اصل تقابلی 4[5] که در نظریه گلدنر 5[6] (1960) آمده به این نتیجه رسیدن که افراد طبق اصل تقابلی منفی، با دیدن رفتار بد از فرد دوطرفه بر علیه شخصی که با بی عدالتی با اونا رفتار کرده، انتقام جویی می‏کنن و با ایشون به مخالفت می‏پردازند و از طرف دیگه اصل تقابلی مثبت رو تایید می‏کنن که آدما به دنبال یه روش و نتیجه عادلانه در برابر طرف مقابل واکنشهای مثبتی رو از خود می‏بدن پس اصل تقابلی می‏تونه واسطه بین عدالت و اثرات اون باشه یعنی وقتی که روش‏ها و نتیجه های سازمانی عادلانه باشه، افراد طبق اصل تقابلی مثبت بیشتر رفتارای مثبت رو بروز می‏بدن (به طور مثال، اعتماد به همکاران یا سرپرستان و بروز رفتارای شهروندی سازمانی و برعکس اون افراد با عرف تقابلی منفی با دیدن پیامدها و روش‏های ناعادلانه رفتارای نادرسی چون رفتارای انتقام جویانه و کنارگیرانه از خود نشون می‏بدن (توکلی 1387).

[1] – S. M.Poffer

  1. 1. D. Kamdar
  2. 2. D.J.McAllister
  3. D.B.Turban
  4. Reciprocitynorm
  5. W.Gouldner